OSS 014. Akrybia

Zapraszam na kolejny odcinek napisanego przez 偶ycie podcastu OSS. Okiem S艂u偶b Specjalnych. Tym razem w audycji typu Standard opowiadam o wywiadzie niemieckim pocz膮tk贸w dwudziestego wieku, tj. do zako艅czenia I Wojny 艢wiatowej. Wyja艣niam na czym polega nowatorstwo s艂u偶b niemieckich oraz jakie elementy z艂o偶y艂y si臋 na osi膮ganie wspania艂ych wynik贸w zar贸wno w czasie pokoju, jak i wojny: organizacji wywiadu, rekrutacji agent贸w, budowaniu wielu sieci szpiegowskich, legendowaniu ich dzia艂a艅 itd. I pami臋taj, 偶e Niemcy聽stworzyli nowoczesny wywiad (na czas: pokoju, wojny oraz propagandy) w erze wci膮偶 obowi膮zuj膮cych wzorc贸w napoleo艅skich鈥

Ostrze偶enie:

Czytasz o tym, co naprawd臋 wydarzy艂o si臋 sto lat temu. Wszelkie podobie艅stwo do aktualnych wydarze艅 oraz postaci wsp贸艂czesnych jest ca艂kowicie przypadkowe (i niezamierzone)!

Mi艂ego s艂uchania. Lub czytania (transkrypcji) 馃槈

O CZYM POS艁UCHASZ I PRZECZYTASZ

Napisany przez 偶ycie odcinek typu Standard, a w nim opowiadam o tym:

    • czym jest akrybia 馃槈
    • jak zorganizowano kajzerowski wywiad wojskowy,
    • jak rekrutowano, szkolono i kontrolowano agentur臋,
    • jak legendowano dzia艂alno艣膰 agenturaln膮,
    • jaka by艂a rola oficer贸w, podoficer贸w i kolonist贸w niemieckich,
    • do czego wykorzystano biznes niemiecki,
    • jak dzia艂a艂 wywiad niemiecki w czasie wojny.

Mimo lat, s艂u偶by ci膮gle stosuj膮 te same 艣rodki i metody pracy, wi臋c praca s艂u偶b i ich agentur nie zmienia si臋 z up艂ywem lat. A聽kajzerowski wywiad wojskowy mia艂 to szcz臋艣cie, 偶e do艣膰 szybko wyrwa艂 si臋 spod wp艂ywu policji politycznej, za艣 Ministerstwo Spraw Zagranicznych nie zdo艂a艂o stworzy膰 swojej s艂u偶by wywiadowczej na wz贸r carski. Dlatego je艣li聽por贸wnamy organizacj臋, system i metody pracy wywiadu niemieckiego z carskim, to trzeba przyzna膰, 偶e oba s膮 przyk艂adem tego, jak organizowa膰 i prowadzi膰 wywiad wywiadowczy (mam na my艣li wywiad niemiecki) oraz jak tego nie robi膰 (tu chodzi mi o carsk膮 Rosj臋).聽

Nie zapominaj jednak, 偶e聽wszelkie rozwi膮zania organizacyjne i potencja艂 wywiadowczy zale偶膮 zawsze od dw贸ch czynnik贸w:

    • stanu pa艅stwa,
    • ludzi zatrudnionych w s艂u偶bach specjalnych.

O tym w艂a艣nie opowiadam. Zero teorii, tylko przyk艂ady z 偶ycia…

A przy okazji...
Je艣li interesuje Ci臋 tematyka Bloga:

I nie zapomnij zagl膮da膰 na Vloga i ods艂uchiwa膰 Podcast贸w馃檪

TUTAJ zostaniesz Patronem Bloga!

Za艣 je艣li jeszcze nie wiesz kim jestem, to przeczytasz o mnie zar贸wno na Blogu, jak i na LinkedIn.

Mi艂ego s艂uchania. Lub czytania (transkrypcji) 馃槈

A TERAZ PO KOLEI鈥

car i kajzer szpiegul csi oss akrybia 014

OSS 014. Akrybia.

Albo
艣ci膮gnij i pos艂uchaj 
w wolnej chwili.

TRANSKRYPCJA

Okiem S艂u偶b Specjalnych.

Czyli podcast dla chc膮cych zrozumie膰 艣wiat mniej lub bardziej tajnych s艂u偶b.

Zaprasza: Piotr Herman

Szpiegul.pl

Cze艣膰!

AKRYBIA

A co to takiego ta 鈥akrybia鈥? 鈥 zapytasz. To tyle samo, co precyzja. Ale za to jak brzmi!

Dzi艣 audycja typu Standard, w kt贸rej opowiem o niemieckich s艂u偶bach specjalnych przed- oraz podczas I Wojny 艢wiatowej.

O tym jak powsta艂 niemiecki wywiad oraz kim by艂 Wilhelm Stieber opowiedzia艂em Ci ju偶 w odcinku OSS. Okiem S艂u偶b Specjalnych pt. 鈥濫uropejskie korzenie鈥. Je艣li jeszcze nie s艂ysza艂e艣, to serdecznie Ci臋 zapraszam do ods艂uchania tej audycji.

Ten odcinek chcia艂bym po艣wi臋ci膰 na kr贸tkie om贸wienie niemieckich s艂u偶b wywiadowczych przed I wojn膮 艣wiatow膮 oraz w trakcie Wielkiej Wojny, opieraj膮c si臋 na drugim tomie opracowania zredagowanego przez聽pu艂kownika Armii Czerwonej Konstantyna Kiry艂owicza Zwonarewa (Karl Krisjanowicz Zwe偶ne) pod聽tytu艂em 鈥Wywiad agenturalny鈥, wydanej w聽latach 1929-31.

Je艣li s艂uchasz regularnie tego podcastu, to znasz ju偶 ca艂kiem nie藕le ca艂y rosyjski system carskiego wywiadu i kontrwywiadu. Znajomo艣膰 niemieckiego i austro-w臋gierskiego (ale to ju偶 w kolejnej audycji) pomo偶e Ci zorientowa膰 w tym, co si臋 b臋dzie dzia艂o, gdy zaczn臋 opowiada膰 o organizacji Organizacji Bojowych, a p贸藕niej o dzia艂alno艣ci wywiadowczo-informacyjnej polskich organizacji niepodleg艂o艣ciowych i, w dalszej kolejno艣ci, o systemie s艂u偶b specjalnych II Rzeczpospolitej. Nie wzi臋艂y si臋 bowiem one z jakiej艣 wybitnej genialno艣ci ludzi nie znaj膮cych si臋 na szpiegostwie, kt贸rzy utworzyli ca艂y system wywiadowczo-kontrwywiadowczy.

Nic z tego!

Jak zobaczysz, s艂u偶by polskie stanowi艂y wypadkow膮 struktur i do艣wiadcze艅 s艂u偶b carskich, pruskich i c.k. austro鈥搘臋gierskich. A tak偶e rewolucyjnych (cho膰 mam na my艣li przede wszystkim rodzime niepodleg艂o艣ciowe partie lewicowe). To jednak sprawa (ca艂kiem niedalekiej, ale jednak) przysz艂o艣ci.

O wszystkim opowiem jednak nie z historycznego, a z punktu widzenia s艂u偶b specjalnych. Mojego punktu widzenia. Szpiegula.

Doskonale bowiem rozumiem specyfik臋 pracy s艂u偶b tajnych, gdy偶 sam by艂em oficerem polskich s艂u偶b specjalnych. A聽obecnie przekazuj臋 praktyczn膮 wiedz臋 i umiej臋tno艣ci niezb臋dne dla:

Ponadto niekt贸re z tych umiej臋tno艣ci s膮 wr臋cz niezb臋dne na przyk艂ad dla dziennikarzy 艣ledczych oraz wcieleniowych (chodzi mi o tzw. dziennikarstwo pod przykryciem).

Po prostu szkol臋 ka偶d膮 osob臋 zainteresowan膮 t膮 tematyk膮.

A ju偶 ca艂kiem nied艂ugo rusza specjalny, m贸j autorski portal szkoleniowy w tym zakresie. A w艂a艣ciwie zakresach

A to oznacza, 偶e dobrze wiem, o czym m贸wi臋.

Zaczynamy!

ORGANIZACJA WYWIADU

W audycji o Wilhelmie Stieberze nie powiedzia艂em Ci, i偶 za czas贸w jego szefowania niemieckiemu wywiadowi du偶ej liczbie jego agent贸w uda艂o si臋 dosta膰 prac臋 m.in. na francuskich kolejach. Kontrwywiad Republiki Francuskiej zareagowa艂 do艣膰 szybko i zaoferowa艂 wszystkim obcokrajowcom zwi膮zanym z obs艂ug膮 francuskich kolei przyj臋cie obywatelstwa francuskiego pod gro藕b膮 natychmiastowego zwolnienia ze s艂u偶by. Niez艂a oferta, co?

W odpowiedzi na ten rozkaz rz膮d niemiecki wprowadzi艂鈥 podw贸jne obywatelstwo, czyli zezwoli艂 Niemcom na przyjmowanie r贸wnie偶 obywatelstwa francuskiego, z jednoczesnym pozostawieniem ich w obywatelstwie niemieckim. A francuski kontrwywiad strzeli艂 sobie tym w kolano.

Po wycofaniu si臋 Stiebera z pracy tajnej, nast膮pi艂y zmiany. Wywiad wojskowy wyj臋to spod kontroli tajnej policji i przekazano do Oddzia艂u III-B Wielkiego Sztabu Generalnego. Oddzia艂 ten podzielony by艂 na kilka biur, a ka偶de z nich odpowiada艂o za wywiad w pa艅stwach s膮siednich.聽

R贸wnie偶 w ramach Korpusu Granicznego funkcjonowa艂y lokalne wydzia艂y wywiadowcze, kt贸re wykonywa艂y zadania centralnego oddzia艂u, organizowa艂y i kierowa艂y lokalnym wywiadem w wyznaczonej im strefie przygranicznej.

Ponadto istnia艂y specjalne biura wywiadowcze w r贸偶nych miejscowo艣ciach przygranicznych (np. W Kr贸lewcu, Poznaniu, Metz, Strasburgu, Sedanie, Nancy, Bolfore, Grenoble itd.), za艣 w Belgii i Szwajcarii istnia艂y lokalne biura agent贸w, kt贸re prowadzi艂y wywiad w du偶ych pa艅stwach.

Opr贸cz tych lokalnych agencji wywiadowczych, sam Oddzia艂 III-B by艂 bezpo艣rednio zaanga偶owany w wywiad.

Ca艂a rozleg艂a sie膰 agent贸w by艂a zarz膮dzana przez bardzo 艣cis艂y system hierarchiczny. Jak to u Niemc贸w: porz膮dek musi by膰!聽Badane kraje podzielono na obszary inspekcji, a na czele ka偶dej z nich postawiono inspektora. Rejony inspektor贸w za艣 podzielono na sekcje brygadowe.聽Do kontroli inspektor贸w terenowych s艂u偶yli specjalni podr贸偶ni inspektorzy-kontrolerzy.

Kieruj膮cy prac膮 wywiad poza granicami II Rzeszy wybierani byli ze szczeg贸ln膮 staranno艣ci膮 przez szef贸w wywiadu niemieckiego, spo艣r贸d os贸b w pe艂ni przygotowanych do tego, znaj膮cych si臋 na robocie wywiadowczej i osi膮gaj膮cych wirtuozeri臋 w tej pracy.

Szefowie biur agenturalnych prowadzili bardzo aktywn膮 prac臋 osobist膮, obje偶d偶aj膮c powierzone im obszary pod r贸偶nymi pretekstami i stosuj膮c r贸偶ne triki. Takie, jak werbowanie znane dzi艣 jako 鈥pod obc膮 flag膮鈥, czyli np. udaj膮c funkcjonariuszy kontrwywiadu francuskiego.

Ca艂y system i ca艂a sie膰 niemieckiego wywiadu zbudowano w taki spos贸b, aby m贸c przemierza膰 ka偶dy obszar, aby ka偶da informacja o mniej lub bardziej wa偶nym wydarzeniu by艂a pozyskiwana z kilku r贸偶nych, niezale偶nych (nieznanych sobie wzajemnie) 藕r贸de艂 oraz aby likwidacja jakiej艣 kom贸rki agenturalnej przez kontrwywiad przeciwnika nie powodowa艂a niepowodzenia dzia艂a艅 pozosta艂ych.

Kontrola

Niemiecki wywiad szczeg贸ln膮 wag臋 przywi膮zywa艂 do kontroli i monitorowania zar贸wno poszczeg贸lnych agent贸w, jak i ca艂ych kom贸rek wywiadowczych.

Kontrola rozpoczyna艂a si臋 w momencie szczeg贸艂owego rozpoznania osoby, kt贸ra zaoferowa艂a swoje us艂ugi i trwa艂a przez ca艂y okres wsp贸艂pracy.

Praca agent贸w w terenie, ich zachowanie, znajomo艣ci, aktywno艣膰 itp. obserwowali specjalni agenci-kontrolerzy. Tych wybierano z najwy偶sz膮 staranno艣ci膮 spo艣r贸d intelektualist贸w zas艂uguj膮cych na ca艂kowite zaufanie. Uwa偶ano, i偶 nie s膮 oni podatni na szanta偶 ze strony agent贸w, czy te偶 wej艣cie z nimi w jak膮艣 „lew膮” wsp贸艂prac臋.聽

Zwykle spotkanie agenta z kontrolerem odbywa艂o si臋 na stacjach kolejowych, podczas postoju poci膮gu. W tym celu agent zosta艂 ostrze偶ony warunkowym telegramem o dok艂adnym czasie przejazdu kontrolera. Co ciekawe, francuski kontrwywiad rozpozna艂 ten spos贸b kontaktu w Lyonie, Marsylii, Tulonie i innych miastach. I ustali艂, 偶e w艣r贸d kontroler贸w by艂y r贸wnie偶 kobiety.

Za艣 do szczeg贸lnie wa偶nych agent贸w wysy艂ano oficer贸w Sztabu Generalnego, kt贸rzy osobi艣cie ich instruowali i szkolili.

REKRUTACJA AGENTURY

Niemiecki wywiad przywi膮zywa艂 wielk膮 wag臋 do ci膮g艂ej rekrutacji coraz wi臋kszej liczby agent贸w, za艣 tych rekrutowano bez rozr贸偶niania narodowo艣ci, obywatelstwa i p艂ci. Same techniki typowania kandydat贸w oraz rekrutacji by艂y bardzo zr贸偶nicowane. Nie wszystkie z nich s膮 nam znane, ale to, co jest znane z tego obszaru, wskazuje na wielk膮 pomys艂owo艣膰 niemieckich oficer贸w wywiadu.

Wykorzystywano nawet og艂oszenia w gazetach

Na przyk艂ad w 1912 roku w niekt贸rych gazetach petersburskich ukaza艂o si臋 nast臋puj膮ce og艂oszenie:

15 000 rubli rocznego dochodu mog膮 zarobi膰 panowie oficerowie, emerytowani urz臋dnicy i generalnie wszyscy, kt贸rzy kr臋c膮 si臋 w najwy偶szych kr臋gach spo艂ecznych, jako przedstawiciele zagranicznej firmy z lokalnym magazynem. Oferty z kr贸tk膮 biografi膮 i referencje w j臋zyku niemieckim鈥.

Podczas badania reklamy okaza艂o si臋, 偶e ma ona cel czysto szpiegowski i rekrutacj臋. Autor og艂oszenia znikn膮艂, w por臋 ostrze偶ony, 偶e spraw膮 zaj膮艂 si臋 carski kontrwywiad. I nie by艂o to jedyne takie og艂oszenie鈥

Rekruterzy niemieckich agent贸w wywiadu byli zobowi膮zani do uwa偶nego monitorowania stylu 偶ycia oficer贸w i urz臋dnik贸w r贸偶nych kwater g艂贸wnych i dyrekcji innych kraj贸w, szukaj膮c w艣r贸d nich tych, kt贸rych sprawy by艂y zagmatwane i kt贸rych 偶ycie prywatne wydawa艂o si臋 w膮tpliwe.聽Ich obowi膮zkiem by艂o zbieranie dok艂adnych informacji o 偶yciu oficer贸w, ich kondycji i przyzwyczajeniach i ujawnianie tych, kt贸rzy potrzebowali funduszy, a ponadto byli moralnie niestabilni i zdegradowani.聽Dzia艂aj膮c na s艂abo艣ciach tych oficer贸w, z pomoc膮 kobiet lub w inny spos贸b, rekruterzy umiej臋tnie tkali sie膰 wok贸艂 ofiary, kt贸ra wpad艂a w ich r臋ce.

Osoba, kt贸ra by艂a odpowiednia, otrzymywa艂a pocz膮tkowo 艂atw膮 i dobrze p艂atn膮 prac臋.聽Nast臋pnie przedstawiono 偶膮dania o charakterze pocz膮tkowo nieco niezrozumia艂ym, potem podejrzane, a potem wyra藕nie szpiegowskie.聽Stopniowo, czasem nawet niezauwa偶alnie dla siebie, taka osoba zosta艂a wci膮gni臋ta w sytuacje, z kt贸rych nie by艂o ju偶 powrotu.

Podczas rekrutacji niemiecki wywiad cz臋sto korzysta艂 z us艂ug kobiet

W takich przypadkach czasami praktykowano nast臋puj膮c膮 technik臋: poszukiwana ofiara znajdowa艂a si臋 w 艣rodowisku, kt贸re uwa偶a艂o gr臋 w karty za swoje g艂贸wne zaj臋cie, a w kt贸rym kobiety ocenia艂y ludzi na podstawie grubo艣ci portfela. W takim 艣rodowisku rozpoczyna艂 si臋 bliski zwi膮zek z urocz膮 kobiet膮, a nowi przyjaciele ch臋tnie otwierali swoje portfele, maj膮c nadziej臋, 偶e otrzymaj膮 zwrot 鈥kiedy艣, kiedy b臋d膮 pieni膮dze鈥.

Wymagania interesuj膮cej uwodzicielki ros艂y coraz bardziej i coraz trudniej by艂o zdoby膰 pieni膮dze.聽Wreszcie nadchodzi艂 krytyczny moment: kochanka grozi艂a, 偶e 鈥嬧媜dejdzie, chyba 偶e otrzyma do dyspozycji pewn膮 sum臋 pieni臋dzy, kt贸r膮 nasza ofiara b臋dzie mog艂a po偶yczy膰 od jednego z 鈥przyjaci贸艂鈥.聽Ten ostatni by艂 zwykle got贸w zrobi膰 鈥瀟ak膮 drobnostk臋鈥, ale w zamian prosi艂 go o zapewnienie mu 鈥b艂ahostki鈥 – ot, zdobycie wszelkich informacji o charakterze wojskowym, kt贸re nie by艂y powa偶ne, ale potrzebne mu jako dziennikarzowi itp.

W ten spos贸b rozpoczyna艂 si臋 werbunek agenta

Niemiecki wywiad nie przepuszcza艂 r贸wnie偶 okazji werbowania agentury nawet w艣r贸d zwyk艂ych 偶o艂nierzy spo艣r贸d dezerter贸w. Bowiem pod rz膮dami car贸w wielu 偶o艂nierzy armii rosyjskiej dezerterowa艂o z r贸偶nych powod贸w. Po przekroczeniu granicy wszyscy trafiali do niemieckiego kontrwywiadu. Tam szczeg贸艂owo ich przes艂uchiwano, wyja艣niano ich powi膮zania i znajomo艣ci w armii rosyjskiej oraz proponowano im pisanie zwyk艂ych, towarzyskich list贸w do tych znajomych. Kolejne za艣 listy proponowa艂y zainwestowanie kapita艂u w jakie艣 przedsi臋wzi臋cie, a p贸藕niej uzale偶niano ich przekazanie od przekazywania informacji o charakterze militarnym.

I to dzia艂a艂o!

Pomimo, i偶 ta technika szybko sta艂a si臋 znana carskiemu kontrwywiadowi.

LEGENDOWANIE

Zawerbowanym agentom nakazywano podj臋cie zaj臋cia, kt贸re b臋dzie stanowi艂o przykrywk臋 pod ich codzienne 偶ycie. Je艣li za艣 by艂o to niemo偶liwe, w贸wczas pomaga艂 w tym niemiecki wywiad.

W ten spos贸b do rozpoznawanych jednostek wojskowych wysy艂ano agent贸w pod postaci膮 piekarza, rze藕nika, fotografa itp. Albo w pobli偶e kolei, by sumiennie liczy艂 przeje偶d偶aj膮ce poci膮gi, a pij膮c piwo z dr贸偶nikami w przyjacielskiej rozmowie wyja艣nia艂 r贸偶ne interesuj膮ce go kwestie techniczne.

Takie metody maskowania wyja艣ni艂 swoimi s艂owami niemiecki minister spraw wewn臋trznych Robert von Puttkamer:

Jako warunek przyj臋cia nale偶y wymaga膰 od ka偶dego agenta, aby ka偶dy z nich mia艂 wed艂ug w艂asnego wyboru jaki艣 sklep, kt贸ry na zewn膮trz w pe艂ni zaspokaja potrzeby handlowe lub inne potrzeby obszaru, na kt贸ry ka偶dy z nich ma mieszka膰.

Ka偶da taka firma, czy to jakie艣 biuro rachunkowe lub komisowe do po艣rednictwa czy sprzeda偶y ziemi, wreszcie tylko ma艂y sklep, kawiarnia, restauracja, hotel czy biuro ubezpieczeniowe. Wszystko to musi by膰 solidnie i wygodnie ustawione oraz umeblowane.

Nigdy nie nale偶y zapomina膰, 偶e nasi agenci musz膮 zawsze wzbudza膰 zaufanie w miejscu ich dzia艂alno艣ci wszystkimi zewn臋trznymi oznakami ich bur偶uazyjnego 偶ycia.

Musz膮 przekupi膰 opini臋 publiczn膮 na swoj膮 korzy艣膰, 艣wiadcz膮c us艂ugi dla wszelkiego rodzaju o艣rodk贸w, grup i spo艂ecze艅stw鈥.

Robert von Puttkamer Szpiegul CSI OSS

Dzia艂alno艣膰 agenta jest zawsze obarczona ogromnym ryzykiem, a do pomy艣lnego wykonywania powierzonych mu zada艅, opr贸cz posiadania wrodzonych zdolno艣ci, wymagane jest pewne przygotowanie.

Szkolenie agenta

Dlatego te偶 ka偶demu nowo zwerbowanemu agentowi prowadz膮cy niemieckiego wywiadu pocz膮tkowo wyznaczali jedno lub dwa niezale偶ne zadania, kt贸re zwykle nie stwarza艂y wi臋kszych trudno艣ci w wykonaniu. Je艣li wsp贸艂pracownik mia艂 predyspozycje do pracy agenturalnej, przekazywano mu informacje w granicach niezb臋dnych do jego przysz艂ej pracy, zgodnie ze specjalno艣ci膮, do kt贸rej zosta艂 zwerbowany.

Czas trwania szkolenia i zakres przekazywanych informacji zale偶a艂y od przysz艂ej specjalizacji danej osoby.

Wyb贸r agent贸w na odpowiedzialne stanowiska by艂 szczeg贸lnie trudny.

Przede wszystkim od takiego kandydata wymagano znajomo艣ci co najmniej dw贸ch j臋zyk贸w obcych. Taka by艂a og贸lna zasada. Ale do uzyskiwania informacji czysto wojskowych, wymagana by艂a ponadto ca艂a seria specjalistycznej wiedzy. Aby j膮 zdoby膰, agent przechodzi艂 prawie pe艂ny kurs w szkole oficerskiej.

Zwyk艂y oficer musia艂 posiada膰 wiedz臋 tylko w swojej specjalno艣ci, a od agenta wymagano wiedzy encyklopedycznej.

Wymagano r贸wnie偶, aby ka偶dy agent pracowa艂 samodzielnie, rekrutuj膮c asystent贸w, agent贸w mobilnych itp.

Po uko艅czeniu praktycznego szkolenia i test贸w agent by艂 zwykle kontraktowany na kilka lat.聽

Wida膰 wi臋c, 偶e utrzymanie takich agent贸w by艂o bardzo drogie.

Rzadko kiedy agentowi przekazywano ca艂膮 nale偶n膮 mu kwot臋 uposa偶enia.聽Deponowano j膮 w banku na koncie agenta.聽W przypadku zdrady lub odmowy pracy, zgodnie z umow膮 by艂 on pozbawiony wstrzymanej kwoty.聽Za艣 w przypadku niepowodzenia lub choroby agenta, on i jego rodzina otrzymywali 艣wiadczenia z tak zgromadzonej kwoty.

W instrukcjach niemieckiego wywiadu agenci otrzymali szczeg贸艂owe instrukcje, jak i co maj膮 zrobi膰, odebra膰 i dostarczy膰. Co interesuj膮ce, to fakt, i偶 obszary przygraniczne pa艅stw s膮siaduj膮cych z Niemcami pokryte by艂y sieci膮 niemieckich agent贸w. W miastach prowincjonalnych mieszka艂o zwykle 3-4 agent贸w lokalnych, a miasta o mniejszej liczbie mieszka艅c贸w oraz wsie powierzano jednemu agentowi. Opieraj膮c si臋 na tej kadrze agent贸w, niemiecki wywiad m贸g艂 w odpowiednim momencie postawi膰 znaczn膮 liczb臋 swoich pracownik贸w na pozycjach wojennych.

DALSZE INFORMACJE

Warto r贸wnie偶 nadmieni膰, 偶e niemiecki Sztab Generalny w zaplanowany spos贸b organizowa艂 systematyczne misje oficer贸w pod ka偶dym mo偶liwym przykryciem w s膮siednich krajach do cel贸w wywiadowczych. A tak偶e attach茅 wojskowych, kt贸rych dzia艂alno艣膰 w prawie mi臋dzynarodowym zosta艂a uregulowana w 1864 roku (o czym opowiedzia艂em Ci w poprzedniej audycji).

Jak widzisz Niemcy post臋powali prawie identycznie jak Rosjanie w tym samym czasie (ale to „prawie” czyni艂o r贸偶nic臋 ogromn膮!). Przyk艂adowo r贸偶nili si臋 w podej艣ciu do wykorzystywania swoich w艂asnych obywateli.

Niemcy bowiem, opr贸cz stworzonych sieci agenturalnych, korzystali z informacji przekazywanych przez rozproszonych po ca艂ym 艣wiecie poddanych niemieckich. Ba, wr臋cz zobowi膮zywali ich do tego typu aktywno艣ci.

Niemieccy koloni艣ci osiedlili si臋 na terenie Imperium Rosyjskiego wed艂ug 艣ci艣le okre艣lonego planu.

Skutecznie utajniona polityka Niemc贸w umie艣ci艂a tych kolonist贸w w Kr贸lestwie Polskim wzd艂u偶 linii kolejowych, wzd艂u偶 wybrze偶a Wis艂y, na trasie przez P艂ock i Nowogeorgiewsk do Warszawy, otaczaj膮c Iwanogr贸d 鈥oczami i uszami鈥 ze wszystkich stron.

Niemieccy koloni艣ci zaj臋li wszystkie najwa偶niejsze punkty i szlaki militarno-strategiczne na Litwie, Wo艂yniu i Podolu. Nieprzerwany 艂a艅cuch po艂udniowo 鈥 zachodnie kolonie niemieckie tworzy艂y wzd艂u偶 autostrady, na odcinku Kij贸w-Brze艣膰-Litowsk oraz wzd艂u偶 linii kolejowych Polesia. Wok贸艂 za艣 Dubna istnia艂o co艣 w rodzaju ci膮g艂ego obszaru niemieckiego, zamieszkanego przez 307 tysi臋cy Niemc贸w. Wok贸艂 fort贸w w Kownie mieszka艂o do 15 tysi臋cy niemieckich kolonist贸w. Pomi臋dzy poszczeg贸lnymi fortami tej twierdzy, obozem i mostem kolejowym na Niemnie znajdowa艂o si臋 a偶 kilkana艣cie fabryk nale偶膮cych do poddanych niemieckich. Dzia艂ki wok贸艂 Kowna i jego forty zosta艂y przej臋te przez Niemc贸w.

A Niemieccy osadnicy nie ulegali polonizacji ani rusyfikacji nawet w czwartym pokoleniu. Zachowywali sw贸j j臋zyk i zwyczaje.

Czy to m贸g艂 by膰 jedynie przypadek?

Gotowo艣膰 niemieckich kolonist贸w do s艂u偶by Niemcom i dyscyplina, kt贸r膮 przestrzegali, mog艂yby wydawa膰 si臋 zadziwiaj膮ce, gdyby nie nadzwyczajna dzia艂alno艣膰 niekt贸rych instytucji berli艅skich.

Berlin nigdy bowiem nie szcz臋dzi艂 pieni臋dzy, aby wzbudzi膰 鈥uczucia patriotyczne鈥.

Z roku na rok koloni艣ci otrzymywali dziesi膮tki broszur propagandowych w olbrzymiej liczbie egzemplarzy, a podczas kr贸tkich podr贸偶y do Niemiec zapewniano im r贸偶nego rodzaju 艣wiadczenia. Wysy艂ano im tak偶e niemieckie gazety i przekazywano im 艣wiadczenia z funduszy niemieckiego zwi膮zku szkolnego.

W przypadku nieurodzaju niemieccy nauczyciele otrzymywali z Berlina stypendia pieni臋偶ne i zbo偶owe.

W艣r贸d niemieckich kolonist贸w by艂o wiele zwi膮zk贸w i stowarzysze艅 dalekich od legalno艣ci, nie tylko o charakterze gospodarczym, kulturalnym, edukacyjnym, sportowym, ale tak偶e politycznym. Na przyk艂ad, w 艁odzi istnia艂o szereg antypolskich zwi膮zk贸w zawodowych, sojusz pomocy Niemcom, niemieckie stowarzyszenia gimnastyczne i strzeleckie. O tym 鈥towarzystwie strzeleckim鈥 mo偶na by艂o powiedzie膰, 偶e jest ca艂ym zwi膮zkiem stowarzysze艅, sk艂adaj膮cych si臋 z oddzia艂贸w mundurowych: wyszkolonych i uzbrojonych strzelc贸w.

Czy wszyscy ci koloni艣ci byli informatorami niemieckiego wywiadu?

Z ca艂膮 pewno艣ci膮 nie. Ale Niemcom wystarczylo mie膰 agentur臋 na odpowiednio zajmowanych stanowiskach: kierownik贸w, le艣nik贸w, nadzorc贸w, nauczycieli, urz臋dnik贸w, niezale偶nych przemys艂owc贸w, handlarzy, a nawet rzemie艣lnik贸w i robotnik贸w w Rosji.

Informator kr贸lewski

Ponadto ka偶dy niemiecki emerytowany oficer i podoficer nazywa艂 si臋 鈥informatorem kr贸lewskim鈥. Z niemieckiego punktu widzenia by艂o to bardzo zaszczytne stanowisko. Absolutnie nie by艂 zobowi膮zany do zg艂臋biania tajemnic innego pa艅stwa, na kt贸rego terytorium mieszka艂, nie powinien nikogo przekupywa膰 ani te偶 zdobywa膰 偶adnych materia艂贸w czy informacji wywiadowczych. By艂 jedynie zobowi膮zany, jako lojalny poddany i by艂y 偶o艂nierz, obserwowa膰, co si臋 wok贸艂 niego dzieje. Ponadto dostarcza艂 informacji, kt贸rych nie mo偶na by艂o uzyska膰 na najbardziej szczeg贸艂owych mapach.

Informator贸w od czasu do czasu wzywano do Niemiec na powtarzalne 膰wiczenia i w tym czasie przekazywali raporty ze swoich teren贸w.

I nie tylko Rosja zosta艂a poddana tak wzmo偶onej kontroli niemieckich poddanych

Wed艂ug samego Churchilla, w Anglii nie by艂o lepiej pod tym wzgl臋dem. Jednak tam wywiad niemiecki zwr贸ci艂 szczeg贸ln膮 uwag臋 na flot臋 brytyjskiego Imperium. Nie inaczej by艂o r贸wnie偶 we Francji.

NIEMIECKI BIZNES

Na uwag臋 zas艂uguje r贸wnie偶 dzia艂alno艣膰 za granic膮 niemieckich przedsi臋biorstw przemys艂owych i handlowych, bank贸w, towarzystw ubezpieczeniowych itp.

W latach dziewi臋膰dziesi膮tych XIX wieku w niemieckim Sztabie Generalnym utworzono specjalny Oddzia艂 Statystyczno-Przemys艂owy, kt贸ry kierowa艂 si艂ami wytw贸rczymi Niemiec, szczeg贸lnie za艣 rozwojem tych ga艂臋zi przemys艂u, kt贸re uznano za konieczne z punktu widzenia interes贸w wojskowych.

Pocz膮wszy od 1880 roku, gdy w Reichstagu w ca艂o艣ci przyj臋to 鈥kredyty kolonizacyjne鈥, rz膮d niemiecki zapewnia艂 najwi臋ksze wsparcie finansowe niemieckim przedsi臋biorstwom przemys艂owym, kt贸re powsta艂y w Rosji, Anglii, Francji i Ameryce.

Od 1903 roku do Oddzia艂u Przemys艂owego i Statystycznego niemieckiego Sztabu Generalnego zacz臋艂y dociera膰 wszelkie raporty od zagranicznych przedsi臋biorstw niemieckich. I od tego momentu rz膮d niemiecki zacz膮艂 偶膮da膰 od Reichstagu kredyt贸w na subsydiowanie niemieckich przemys艂owc贸w za granic膮, motywuj膮c za ka偶dym razem swoje 偶膮dania 鈥specjalnymi us艂ugami oferowanymi ojczy藕nie przez niemieckich przemys艂owc贸w za granic膮鈥.

W tym czasie w prasie zagranicznej zacz臋艂y pojawia膰 si臋 oddzielne artyku艂y i notatki, ostrzegaj膮ce o zbli偶aj膮cym si臋 niebezpiecze艅stwie ze strony niemieckich przedsi臋biorstw.

Przyk艂adowo we Francji Andre Barr wskazywa艂 na ch臋膰 Niemc贸w do podejmowania kontrakt贸w na terenach ufortyfikowanych, w strefie obiekt贸w wojskowych i kwaterowaniu wojsk, niezale偶nie od op艂acalno艣ci tych kontrakt贸w, a bardzo cz臋sto niemieccy przedsi臋biorcy ponosili dla siebie du偶e straty.

W Rosji nie przeprowadzono specjalnego badania, jednak dominuj膮ce rozmieszczenie niemieckich przedsi臋biorstw w miastach wzd艂u偶 zachodniej granicy Rosji, a tak偶e w takich o艣rodkach wojskowych, jak Petersburg, Moskwa, Kij贸w, Odessa, Archangielsk, Sewastopol, W艂adywostok itp. wskazuj膮 na taki sam porz膮dek, jaki zaobserwowano we Francji.

艢wiadomo艣膰 rozwoju si艂 wytw贸rczych obcych kraj贸w by艂a realizowana przez niemieckich przemys艂owc贸w z du偶膮 艂atwo艣ci膮, ze wzgl臋du na zwyk艂膮 blisko艣膰 tych przemys艂owc贸w do spraw zam贸wie艅 wojskowych i tych ga艂臋zi przemys艂u wydobywczego i wytw贸rczego, kt贸re by艂y mniej lub bardziej zwi膮zane z obronno艣ci膮 kraju.

Nie by艂o w Rosji ani jednej ga艂臋zi przemys艂u, w kt贸rej niemiecki kapita艂 i rz膮dz膮cy nim ludzie nie odgrywaliby wybitnej roli. Niemcy zwracali szczeg贸ln膮 uwag臋 na przemys艂 elektryczny, metalurgiczny i chemiczny, wydobycie paliw sta艂ych i ciek艂ych oraz przemys艂 drzewny.

Od 1905 r. Deutsche-Bank udost臋pni艂 r贸偶ne kwoty (w 1911 roku ponad 11 mln marek) w postaci nieoprocentowanych po偶yczek dla najwi臋kszych niemieckich przedsi臋biorc贸w w Rosji na organizowanie 鈥wypraw przemys艂owych i handlowych鈥. Fundusze te zosta艂y wykorzystane, s膮dz膮c po broszurach publikowanych przez gie艂dy berli艅skie i hamburskie, studiach ekonomicznych p贸艂nocnego Uralu, regionu ropono艣nego Emba, Zakaukazia, wybrze偶a Pacyfiku – od Zatoki Posiet po uj艣cie rzeki Amur, prowincje Archangielsk i Wo艂ogda, Kamczatka, Wschodnia Transbaikalia itp.

W powa偶niejszych rosyjskich przedsi臋biorstwach Niemcy pod przykrywk膮 r贸偶nych pracownik贸w mieli swoich agent贸w, kt贸rzy badali rozw贸j sprawy i obserwowali wszystko.

I ciekawostka: za panowania Aleksandra III uchwalono ustaw臋 zabraniaj膮c膮 Niemcom, poddanym niemieckim, kupowania ziemi i zajmowania stanowisk dyrektor贸w fabryk. Osoby nie znaj膮ce j臋zyka polskiego i rosyjskiego mia艂y zakaz zajmowania stanowisk brygadzist贸w fabrycznych. Ale Niemcy i tutaj znale藕li wyj艣cie, takie samo jak we Francji – podw贸jne obywatelstwo.

W 1906 roku wszyscy kupcy niemieccy zostali wezwani do lokalnych konsul贸w niemieckich i otrzymali od rz膮du niemieckiego ok贸lniki z instrukcjami przekazywania szeregu informacji o Rosji, Francji i Anglii. Jeden z tych ok贸lnik贸w zosta艂 znaleziony podczas przeszukania domu bankowego Allarda w Pary偶u.

Niemieccy konsulowie za艣 ka偶dego roku wykonywali t臋 sam膮 prac臋 na swoim terenie i przesy艂ali t臋 informacj臋 do wydzia艂u statystyki wojskowej Sztabu Generalnego w Berlinie.

Kolejna ciekawostka: na pocz膮tku XX wieku niemiecka flota nie mia艂a okr臋t贸w podwodnych i wydawa艂o si臋, 偶e nie by艂a nimi szczeg贸lnie zainteresowana. Jednak w 1903 roku rysunki francuskiego okr臋tu podwodnego 鈥Eggregg鈥 znalaz艂y si臋 w posiadaniu Kruppa, kt贸ry naby艂 je od by艂ego ucznia francuskiej szko艂y in偶ynierskiej. I pierwszy niemiecki okr臋t podwodny 鈥Nr 1鈥 by艂 dok艂adn膮 kopi膮 francuskiej 艂odzi podwodnej.

Znane s膮 r贸wnie偶 przypadki, gdy niemiecki sztab generalny zak艂ada艂 przedsi臋biorstwa za granic膮 specjalnie do cel贸w szpiegowskich.

We wsp贸艂pracy z takimi niemieckimi firmami transportowo-za艂adunkowymi, jak Gerhardt und Gay, Knip and Werner, Nobel, Kunst i Albers, Dietrich Heidemann, Foerster, Heipner and Co., Transman, Schmitt Streter, Luche i wielu innych, kt贸rzy dzia艂ali w Archangielsku i W艂adywostoku. Nawet podczas wojny Niemcy przej臋li ca艂y handel morski i wykorzystali ich niezwykle korzystn膮 pozycj臋 w interesie Niemiec. By艂o to szczeg贸lnie wa偶ne w czasie wojny鈥

WOJNA

Praca niemieckich agent贸w wywiadu nie ogranicza艂a si臋 do dzia艂a艅 niemieckiej sieci wywiadowczej czasu pokoju. Konieczne by艂o przygotowanie sieci agenturalnych na czas wojny; zapewnienie przep艂ywu niezb臋dnych informacji w czasie jej trwania. To najwa偶niejsze zadanie ka偶dego wywiadu. Wywiad, kt贸ry przestaje dzia艂a膰 wraz z wybuchem dzia艂a艅 wojennych, nie jest dobry.

I trzeba przyzna膰, 偶e Niemcy doskonale opanowali t膮 zasad臋. Wiedzieli r贸wnie偶, 偶e wojenny wywiad musi powsta膰 w czasie pokoju, bo tylko wtedy mo偶na liczy膰 na jego skuteczno艣膰.

Dlatego te偶 rekrutacja i praca organizacyjna niemieckich agent贸w wywiadu w czasie pokoju przebiega艂a dok艂adnie w dw贸ch kierunkach: tworzeniu linii obs艂ugi potrzeb informacyjnych w czasie pokoju oraz budowie sieci agenturalnych na wypadek wojny.

Dla jasno艣ci wska偶臋, 偶e dzi艣 powa偶na organizacja wywiadowcza tworzy r贸wnie偶 trzeci kierunek: sie膰 agent贸w wp艂ywu dla potrzeb walki informacyjnej.

Niemiecka wojenna sie膰 wywiadowcza zosta艂a stworzona z dok艂adnie sprawdzonych ludzi, kt贸rym nie zlecano 偶adnych powa偶nych i ryzykownych zada艅 w czasie pokoju. Pozostawali oni w rezerwie, aby rozpocz膮膰 prac臋 od pierwszego ustalonego sygna艂u. Od czasu do czasu byli jednak instruowani i sprawdzani.

Ta wojenna siatka obejmowa艂a agent贸w wszystkich specjalno艣ci

Byli informatorzy od mobilizacji i koncentracji, do sprz臋tu wojskowego, od fabryk wojskowych do czynnego (sabota偶owego) zwiadu wszelkiego rodzaju. Ponadto: do inspiracji i dezinformacji, do szerzenia plotek i paniki, agenci 艂膮czno艣ci, stra偶nicy kryj贸wek, przewodnicy, rekruterzy itd.

Ka偶demu przydzielono miejsce, a obowi膮zki by艂y precyzyjnie okre艣lone.

Byli r贸wnie偶 agenci, kt贸rych obowi膮zki w czasie pokoju polega艂y na nakre艣leniu i przygotowaniu przedmiotu rekrutacji w taki spos贸b, aby na pierwszy ustalony sygna艂 mogli zaanga偶owa膰 si臋 w tajn膮 prac臋.

Ka偶dy pracownik sieci wywiadowczej w czasie pokoju, od oficjalnych attach茅 wojskowych i konsul贸w po ostatniego tajnego oficera, mia艂 dok艂adne instrukcje, gdzie powinien si臋 porusza膰 we w艂a艣ciwym czasie, jak si臋 tam osiedli膰 i co robi膰.

Niemcy nie pozostawili niczego przypadkowi

A mimo tego niemiecki wywiad otrzyma艂 na pocz膮tku wojny szereg cios贸w na tej w艂a艣nie linii. Np. w Rosji od samego pocz膮tku wojny nast膮pi艂y masowe aresztowania i wyp臋dzenia niemieckich poddanych, a nawet os贸b o niemieckich nazwiskach, a tak偶e likwidacja, cho膰 tylko cz臋艣ciowa, niemieckich przedsi臋biorstw handlowych i przemys艂owych.

W Anglii w pierwszych tygodniach wojny aresztowano i osadzono w obozach skoncentrowanych 14 tysi臋cy obywateli Niemiec i Austrii, w tym oko艂o 10 tysi臋cy marynarzy, mechanik贸w, urz臋dnik贸w i innych pracownik贸w brytyjskich firm 偶eglugowych.

Z kolei we Francji aresztowano 15 tysi臋cy os贸b podejrzanych o szpiegostwo na rzecz Niemiec.

Kwatera Naczelnego Wodza

Z chwil膮 powstania Kwatery G艂贸wnej Naczelnego Wodza do艂膮czy艂 do niej prawie ca艂y Sztab Generalny czasu pokoju, w tym Oddzia艂 III-B Sztabu Generalnego.

W Berlinie zast臋pca kierownika wydzia艂u III-B pozosta艂 jednak z niewielk膮 kadr膮. Sztab ten mia艂 utrzymywa膰 kontakt z innymi oddzia艂ami, otrzymuj膮c od nich informacje uzyskane przez ich agent贸w za granic膮 i przekazuj膮c je do oddzia艂u III-B Komendy G艂贸wnej Naczelnego Wodza. Ponadto kierowa艂 on kontrwywiadem w samych Niemczech oraz tak偶e cz臋艣ciowo przez wojskowe biuro prasowe i cenzur臋 wojskow膮, w celu wykorzystania agent贸w do obs艂ugi oboz贸w je艅c贸w wojennych.

Ca艂a sie膰 agent贸w, utworzona w czasie pokoju, znalaz艂a si臋 pod bezpo艣rednim kierownictwem oddzia艂u III-B Komendy G艂贸wnej (berli艅skiej).

Jednocze艣nie pojawi艂y si臋 nowe pomocnicze agencje wywiadowcze o znaczeniu lokalnym. Do dow贸dztwa grup, front贸w, armii i dow贸dztwa wojsk sojuszniczych przydzielono oficer贸w specjalnych z sekcji III-B Sztabu Naczelnego Wodza. Ich zadaniem by艂o przeprowadzenie wywiadu agenturalnego na ca艂ej linii frontu w skali odpowiedniej jednostki wojskowej.

W wi臋kszo艣ci przypadk贸w ci oficerowie wywiadu kierowali prac膮 wszystkich rodzaj贸w s艂u偶b wywiadowczych w ka偶dej ni偶szej kwaterze g艂贸wnej. Wszystkie uzyskane dane o wrogu przekazywali szefowi sztabu frontu, armii itp. A tak偶e bezpo艣rednio do szefa oddzia艂u III-B Sztabu Naczelnego Wodza. Za艣 Oddzia艂 Obcych Armii zajmowa艂 si臋 badaniem i przetwarzaniem informacji o wrogu, uzyskanych w drodze zwiadu wszystkich typ贸w.

Ponadto informacje:

    • zwi膮zane z flot膮 – przekazywano do wydzia艂u rozpoznania dow贸dztwa marynarki wojennej,
    • techniczne – do odpowiednich instytucji,
    • o charakterze politycznym – do wydzia艂u politycznego siedziby Naczelnego Wodza w celu ich przekazania Ministerstwu Spraw Zagranicznych,
    • o charakterze gospodarczym – organowi przetwarzaj膮cemu je, znajduj膮cemu si臋 na ty艂ach Sztabu Generalnego w Berlinie, powi膮zanemu z zainteresowanymi instytucjami gospodarczymi (informacje uzyskane od tych instytucji sz艂y drog膮 powrotn膮, zgodnie z zapotrzebowaniem).

Warto podkre艣li膰, 偶e Oddzia艂 III-B i Oddzia艂 Wojsk Obcych podlega艂y na tych samych prawach Kwatermistrzowi Generalnemu Dow贸dztwa Naczelnego Wodza.

A o zabezpieczeniu wywiadowczym i kontrwywiadowczym samej linii frontu opowiedzia艂em Ci ju偶 w ostatniej audycji OSS. Okiem S艂u偶b Specjalnych.

Zwr贸膰 jedynie uwag臋, i偶 nawet w czasie wojny, w warunkach frontowych, nie istnia艂o grupowe szkolenie agent贸w w niemieckim wywiadzie (poza przypadkami, gdy wykonanie tego samego zadania wymaga艂o wsp贸lnej pracy ca艂ej grupy agent贸w).

I na dzi艣 by艂oby to na tyle.

Je艣li por贸wnamy organizacj臋, system i metody pracy wywiadu niemieckiego z carskim, to trzeba przyzna膰, 偶e oba s膮 przyk艂adem tego, jak organizowa膰 i prowadzi膰 wywiad wywiadowczy (mam na my艣li wywiad niemiecki) oraz jak tego nie robi膰 (tu chodzi mi o carsk膮 Rosj臋). Bowiem praca s艂u偶b i ich agentur nie zmienia si臋 z up艂ywem lat.

Je艣li s艂uchasz tego podcastu, to ju偶 o tym wiesz.

Je艣li masz jeszcze jakiekolwiek w膮tpliwo艣ci, to zapraszam Ci臋 na dalsze audycje.

Je艣li ich nie masz 鈥 to zapraszam Ci臋 tym bardziej.

A ten odcinek zako艅cz臋.

I jak zawsze mam ogromn膮 pro艣b臋 do Ciebie: pole膰 ten podcast, OSS. Okiem S艂u偶b Specjalnych cho膰 jednej osobie spo艣r贸d Twoich znajomych! Chocia偶 jednej!

Ciebie to nic nie kosztuje, a w ten spos贸b w ko艅cu dotrze on do wszystkich zainteresowanych!

Kolejna audycja Okiem S艂u偶b Specjalnych ju偶 za tydzie艅.

Do us艂yszenia.

Szpiegul.pl

Okiem S艂u偶b Specjalnych

Cze艣膰!

NA ZAKO艃CZENIE

Aby niczego nie przegapi膰 przypominam, 偶e…
je艣li interesuje Ci臋 tematyka Bloga:

A tymczasem…

Do zaczytania!

Szpiegul

O KIM I O CZYM NAPISA艁EM W ARTYKULE

    • OSOBY:
      • WILHELM STIEBER
      • KONSTANTIN KIRY艁OWICZ ZWONAREW (KARL KRISJANOWICZ ZWE呕NE)
      • ROBERT VON PUTTKAMER
    • INNE:
      • ODDZIA艁 III-B WIELKIEGO SZTABU GENERALNEGO
      • KORPUS GRANICZNY
      • MINISTERSTWO SPRAW ZAGRANICZNYCH
      • ODDZIA艁 STATYSTYCZNO-PRZEMYS艁OWY SZTABU GENERALNEGO
      • KWATERA NACZELNEGO WODZA
      • ODDZIA艁 WOJSK OBCYCH KWATERY NACZELNEGO WODZA
      • KWATERMISTRZ GENERALNY DOW脫DZTWA NACZELNEGO WODZA
      • WYWIAD FRONTOWY
      • SZKO艁A AGENT脫W
      • AGENCI
      • INFORMATORZY KR脫LEWSCY
      • NIEMIECKI BIZNES
      • KOLONI艢CI NIEMIECCY

ARTYKU艁Y O PODOBNEJ TEMATYCE

Piotr Herman

Serdecznie Ci臋 witam!!! I przy okazji: Tak, to ja jestem na tym zdj臋ciu 馃槈 Pisz臋 o s艂u偶bach mniej lub bardziej tajnych, gdy偶 doskonale rozumiem ich specyfik臋. Tak si臋 bowiem sk艂ada, 偶e zanim zosta艂em szkoleniowcem Wywiadu Bezpiecze艅stwa Biznesu CSI (Corporate Security Intelligence) by艂em oficerem polskich s艂u偶b specjalnych.聽A obecnie przekazuj臋 praktyczn膮 wiedz臋 i umiej臋tno艣ci niezb臋dne dla biznesowych: researcher贸w (czyli wywiadowc贸w), analityk贸w (i to nie tylko wywiadowczych), bezpiecznik贸w (czyli wszelakich specjalist贸w ds. bezpiecze艅stwa) oraz strateg贸w biznesowych (co oznacza r贸wnie偶 menad偶er贸w i kierownik贸w r贸偶nego autoramentu, a tak偶e top managementu). Po prostu szkol臋 ka偶d膮 osob臋 zainteresowan膮 t膮 tematyk膮. I na tym zarabiam. A blogowanie i podcasting s膮 moim prezentem dla Ciebie 馃槑

Dodaj komentarz

Tw贸j adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola s膮 oznaczone *

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczy膰 spam. Dowiedz si臋 wi臋cej jak przetwarzane s膮 dane komentarzy.