OSS 016. Zdrada materialna

Czy s┼éynna ÔÇ×zdrada pu┼ékownika RedlaÔÇŁ to ÔÇ×bujda na resorachÔÇŁ?

Serdecznie zapraszam na kolejny odcinek mojego autorskiego podcastu, kt├│rego scenariusz napisa┼éo ┼╝ycie: OSS. Okiem S┼éu┼╝b Specjalnych. Tym razem w audycji typu Standard odpowiadam na powy┼╝sze pytanie.

Ostrze┼╝enie:

Czytasz o tym, co naprawd─Ö wydarzy┼éo si─Ö w przesz┼éo┼Ťci. Wszelkie podobie┼ästwo do aktualnych wydarze┼ä oraz postaci wsp├│┼éczesnych jest ca┼ékowicie przypadkowe (i niezamierzone)!

Mi┼éego s┼éuchania. Lub czytania (transkrypcji) ­čśë

O CZYM POS┼üUCHASZ I PRZECZYTASZ

Napisany przez ┼╝ycie odcinek typu Standard, a w nim opowiadam o tym:

    • czym jest prawda w pracy kontrwywiadu,
    • jakie w─ůtpliwo┼Ťci budzi “sprawa Redla“,
    • jak pracowa┼é carski agent nr 25,
    • jaki maj─ůtek zgromadzi┼é Redl,
    • jaki by┼é rozmiar zdrady przypisywanej Redlowi,
    • jakie istotne materia┼éy zdoby┼éy s┼éu┼╝by trzech imperi├│w.

Mimo lat, s┼éu┼╝by ci─ůgle stosuj─ů te same ┼Ťrodki i metody pracy, wi─Öc praca s┼éu┼╝b i ich agentur nie zmienia si─Ö z up┼éywem lat. Dlatego na przyk┼éadzie “zdrady Redla” opowiem o materialno ÔÇô formalnej prawdzie (to ironia ­čśë) o ca┼éej tej aferze szpiegowskiej. Okaza┼éo si─Ö bowiem, ┼╝e po ostatniej audycji zadali┼Ťcie wiele pyta┼ä dotycz─ůcych ca┼éego okresu jego wsp├│┼épracy z carskim wywiadem wojskowym. S─Ök w tym, ┼╝e w przypadku pu┼ékownika Redla nie ma powa┼╝nych dowod├│w na jego zdrad─Ö. Prawda historyczna o nim w zasadzie oparta jest na prawdzie “formalnej” (a nie materialnej) i mo┼╝e mie─ç niewiele wsp├│lnego z tym, co wydarzy┼éo si─Ö naprawd─Ö. A w ┼Ťwiecie s┼éu┼╝b mniej lub bardziej tajnych takich zdarze┼ä by┼éo wiele. Znacznie, znacznie wi─Öcej…

O tym w┼éa┼Ťnie opowiadam. Zero teorii, tylko przyk┼éady z ┼╝ycia…

A przy okazji...
Je┼Ťli interesuje Ci─Ö tematyka Bloga:

I nie zapomnij zagl─ůda─ç na Vloga i ods┼éuchiwa─ç Podcast├│w­čÖé

TUTAJ zostaniesz Patronem Bloga!

Za┼Ť je┼Ťli jeszcze nie wiesz kim jestem, to przeczytasz o mnie zar├│wno na Blogu, jak i na LinkedIn.

Mi┼éego s┼éuchania. Lub czytania (transkrypcji) ­čśë

A TERAZ PO KOLEIÔÇŽ

OSS 016 Zdrada materialna Szpiegul CSI
Obraz powsta┼éy ze z┼éo┼╝onych kawa┼éeczk├│w nie zawsze daje rezultat, kt├│rego kontrwywiad oczekiwa┼éby ­čśë

OSS 016. Zdrada materialna.

Albo
┼Ťci─ůgnij i pos┼éuchaj 
w wolnej chwili.

TRANSKRYPCJA

Okiem Służb Specjalnych.

Czyli podcast dla chc─ůcych zrozumie─ç ┼Ťwiat mniej lub bardziej tajnych s┼éu┼╝b.

Zaprasza: Piotr Herman

Szpiegul.pl

Cze┼Ť─ç!

ZDRADA MATERIALNA

Dzi┼Ť audycja typu Standard, w kt├│rej opowiem o zdradzie materialnej. Wiem, ┼╝e brzmi to nieco dziwnie, ale za chwil─Ö wyja┼Ťni─Ö Ci co mam na my┼Ťli.

W ostatniej audycji m├│wi┼éem o zdradzie pu┼ékownika Redla. Po niej dosta┼éem sporo informacji zwrotnych, w kt├│rych wielokrotnie wskazano, ┼╝e nie opowiedzia┼éem w jaki spos├│b zwerbowano Redla, ani te┼╝ jak przebiega┼éa jego wsp├│┼épraca.

I to jest sedno ca┼éej sprawy!

Opowiedzia┼éem Ci bowiem wersj─Ö przyj─Öt─ů przez og├│┼é. Wersj─Ö historyczn─ů. Prawd─Ö materialn─ů. A w zasadzie to chyba formaln─ůÔÇŽ

S─Ök w tym, ┼╝e tak naprawd─Ö to wcale nie wiadomo, czy Redl naprawd─Ö by┼é szpiegiem pracuj─ůcym dla carskiego wywiadu!

Nie on zreszt─ů jeden uznany jest za szpiega, podczas gdy nie ma na to twardych dowod├│w.

Sk─ůd to wiem?

C├│┼╝, doskonale rozumiem specyfik─Ö pracy s┼éu┼╝b tajnych, gdy┼╝ sam by┼éem oficerem polskich s┼éu┼╝b specjalnych. A┬áobecnie przekazuj─Ö praktyczn─ů wiedz─Ö i umiej─Ötno┼Ťci niezb─Ödne dla:

Ponadto niekt├│re z tych umiej─Ötno┼Ťci s─ů wr─Öcz niezb─Ödne na przyk┼éad dla detektyw├│w wszelakich, czy te┼╝ dziennikarzy ┼Ťledczych oraz wcieleniowych (chodzi mi o tzw. dziennikarstwo pod przykryciem).

Po prostu szkol─Ö ka┼╝d─ů osob─Ö zainteresowan─ů t─ů tematyk─ů.

A ju┼╝ ca┼ékiem nied┼éugo rusza specjalny, m├│j autorski portal szkoleniowy w tym zakresie. A w┼éa┼Ťciwie zakresachÔÇŽ

A to oznacza, ┼╝e dobrze wiem, o czym m├│wi─Ö.

I dlatego dzisiaj zburz─Ö w Twojej g┼éowie ca┼éy obraz sprawy Redla, o kt├│rym opowiedzia┼éem Ci w poprzedniej audycji.

Zaczynamy!

SWOBODNA PRAWDA MATERIALNA

Kontrwywiad zajmuje si─Ö ochron─ů pa┼ästwa, w tym ujawnianiem obcych agentur. To skr├│t my┼Ťlowy i truzim. Ale mniej wi─Öcej chodzi w┼éa┼Ťnie o to.

Na czym polega owo ujawnianie?

Na zbieraniu informacji, a nast─Öpnie dowod├│w, i┼╝ faktycznie mamy do czynienia ze szpiegostwem.

Nast─Öpnie na podstawie zebranych materia┼é├│w stwierdza si─Ö, czy mamy do czynienia ze szpiegostwem, czy te┼╝ nie.

Czy mo┼╝na si─Ö pomyli─ç?

Oczywi┼Ťcie! Mo┼╝na odpu┼Ťci─ç szpiegowi; mo┼╝na zebra─ç materia┼éy, kt├│re mog─ů uprawdopodobni─ç dzia┼éalno┼Ť─ç szpiegowsk─ůÔÇŽ niewinnego cz┼éowieka. W ko┼äcu mo┼╝na i kogo┼Ť wrobi─ç.

Aby do tego nie dochodzi┼éo musimy mie─ç w s┼éu┼╝bach specjalnych w┼éa┼Ťciwych, wyszkolonych ludzi oraz w┼éa┼Ťciwe mechanizmy kontroli i nadzoru.

Zbieraj─ůc bowiem materia┼éy funkcjonariusze s┼éu┼╝by specjalnej d─ů┼╝─ů do ustalenia takiej wiedzy, kt├│ra jest zgodna ze stanem faktycznym. Nazywamy j─ů prawd─ů materialn─ů lub obiektywn─ů.

Je┼Ťli zebrany zostanie materia┼é dowodowy wskazuj─ůcy na dzia┼éalno┼Ť─ç szpiegowsk─ů, to sprawa taka trafia do s─ůdu, gdzie dowody podlegaj─ů swobodnej ocenie s─ůdu w┼éa┼Ťnie.

S─ůd by ustali─ç, czy dana okoliczno┼Ť─ç zosta┼éa udowodniona nie jest skr─Öpowany regu┼éami dotycz─ůcymi warto┼Ťci poszczeg├│lnych dowod├│w i ma obowi─ůzek rozpatrywa─ç dowody:

    • na podstawie w┼éasnego przekonania, popartego:
      • zasadami wiedzy i
      • do┼Ťwiadczenia ┼╝yciowego,
    • oraz na podstawie ca┼éego zebranego materia┼éu dowodowego.

S─ůd ka┼╝dorazowo i samodzielnie, w konkretnej sprawie, podejmuje decyzj─Ö o tym, kt├│re dowody uzna─ç za wiarygodne, a kt├│rym dowodom w ca┼éo┼Ťci lub cz─Ö┼Ťci odm├│wi─ç wiarygodno┼Ťci.

Zwr├│─ç wobec tego uwag─Ö, ┼╝e takie post─Öpowanie ma sens jedynie w├│wczas, gdy wszystkie dowody niezb─Ödne do ustalenia prawdy obiektywnej zgromadzone zostan─ů w spos├│b zgodny z obowi─ůzuj─ůcym prawem.

Powiedzia┼éem ÔÇ×wszystkie dowodyÔÇŁ. Teoretycznie bowiem materia┼é dowodowy jest zupe┼ény, je┼Ťli zebrano i rozpatrzono wszystkie dowody oraz przeprowadzono wnioski dowodowe, a udowodniony stan faktyczny stanowi pe┼én─ů, sp├│jn─ů i logiczn─ů ca┼éo┼Ť─ç.

Zwr├│ci┼éem r├│wnie┼╝ Twoj─ů uwag─Ö na ÔÇ×ustalenie prawdy obiektywnejÔÇŁ, materialnej, kt├│rej przeciwie┼ästwem jest prawda formalna, czyli wiedza oparta na domniemaniach i fikcjach prawnych. Lub zgodzie stron.

Mamy wi─Öc trzy prawdy, je┼Ťli chodzi o szpiegostwo (czy jakiekolwiek inne przest─Öpstwa) i dzia┼éania s─ůd├│w (a i organ├│w administracyjno-podatkowych r├│wnie┼╝):

    • prawda materialna, czyli obiektywna,
    • prawda formalna, czyli proceduralna (oparta na domniemaniach i fikcjach prawnych),
    • prawda rzeczywista, czyli realna (to, co faktycznie si─Ö zdarzy┼éo).

I jest jeszcze prawda historyczna.

I niekoniecznie te dwie ostatnie mog─ů mie─ç co┼Ť wsp├│lnego z prawd─ů materialn─ů. Tyle, ┼╝e to, co nazywamy polityk─ů historyczn─ů, to ja w tej audycji w og├│le pomin─Ö, gdy┼╝ ten podcast nie jest o tym.

Ta sprzeczno┼Ť─ç pomi─Ödzy prawd─ů materialn─ů (a cz─Östo jedynie udaj─ůc─ů j─ů prawd─ů “formaln─ů”) a prawd─ů realn─ů nosi r├│wnie┼╝ swoj─ů nazw─Ö medialn─ů: pomy┼éka s─ůdowa. W ko┼äcu sk─ůd┼Ť wzi─Ö┼éo si─Ö powiedzenie, ┼╝e wi─Özienia pe┼éne s─ů ludzi niewinnych.

Je┼Ťli s┼éu┼╝by specjalne nie posiadaj─ů odpowiednich mechanizm├│w zbierania, oceny, analizy i wykorzystania informacji, to mog─ů doprowadzi─ç do oskar┼╝e┼ä o szpiegostwo ludzi niewinnych. Aby to jednak udowodni─ç dochodz─ů do (jakiej┼Ť z g├│ry ustalonej) prawdy “formalnej” (opartej na domniemaniach i fikcjach – ale nie prawnych tylko rzeczywistych!), a nie materialnej (zgodnej ze stanem faktycznym i zbli┼╝onej do realnej).

Czy pu┼ékownik Redl by┼é rosyjskim szpiegiem?

Tak si─Ö uznaje.

Istnieje jednak wiele znak├│w zapytaniaÔÇŽ

REDLOWE WĄTPLIWOŚCI

Og├│lnie przyj─Öt─ů wersj─Ö sprawy Redla pozna┼ée┼Ť ju┼╝ w poprzedniej audycji. Jednak po dok┼éadniejszym jej przeanalizowaniu nie wydaje si─Ö ona przekonuj─ůca!

W─ůtpliwo┼Ť─ç 1. Mieszkanie w Pradze.

Opisuj─ůc wyniki przeszukania Ronge donosi, ┼╝e Urba┼äski von Ostrymiecz odkry┼é ÔÇ×obszerny materia┼éÔÇŁ w mieszkaniu Redla, kto╠üry zajmowa┼é ca┼éy poko╠üj.

Sam za┼Ť Urba┼äski, ┼╝e Redl zachowa┼é liczne nieudane zdj─Öcia tajnych dokument├│w, ┼Ťwiadcz─ůce o jego braku do┼Ťwiadczenia w pracy fotograficznej.

Ponadto obaj donosz─ů, ┼╝e rzeczy zmar┼éego Redla zosta┼éy sprzedane na aukcji, a pewien ucze┼ä kupi┼é aparat, w kt├│rym by┼é nieusuni─Öty film z tajnymi dokumentami.

I to s─ů wszystkie dowody w sprawie.

Rzek┼ébym, ┼╝e co┼Ť tu ┼Ťmierdzi.

Czy przeszukanie mieszkania przeprowadzili amatorzy nie rozumiej─ůcy niczego z powierzonej im sprawy?

Dlaczego nie wymieniono ani jednego konkretnego dokumentu znalezionego w mieszkaniu Redla?

O tak wielu sprawach m├│wiono bez ogr├│dek po upadku podw├│jnej monarchii austro ÔÇô w─Ögierskiej, a o tym milczano.

W─ůtpliwo┼Ť─ç 2. Zachowanie Redla.

Redl zachowywa┼é pokwitowania wysy┼éanych list├│w poleconych za granic─Ö, kt├│re (co jest zupe┼énie niezrozumia┼ée) zabra┼é ze sob─ů do Wiednia. Po co?

A gdy spostrzeg┼é, ┼╝e jest pod obserwacj─ů wyrzuci┼é je na ulic─Ö.

Trudne do uwierzenia, ale jeszcze mo┼╝liwe.

A jeden z wywiadowc├│w w kompletnych ciemno┼Ťciach zebra┼é podarte i porozrzucane skrawki papieru.

To ju┼╝ nieprawdopodobne.

W─ůtpliwo┼Ť─ç 3. Przes┼éuchanie Redla.

Szybko┼Ť─ç i powierzchowno┼Ť─ç przes┼éuchania Redla w hotelu Klomser jest nieprawdopodobna. I kompletnie niewiarygodna.

Dlaczego taki profesjonalista jak Ronge by┼é zadowolony z bezsensownych wypowiedzi Redla?

Dlaczego nie d─ů┼╝y┼é do ustalenia istotnych szczeg├│┼é├│w: kto rekrutowa┼é, kiedy, jak przekazywano raporty itp.?

W ko┼äcu: dlaczego zaproponowano Redlowi natychmiastowe pope┼énienie samob├│jstwa?

Wydaje si─Ö, ┼╝e Ronge zda┼é sobie spraw─Ö z tego, i┼╝ przytoczone dowody winy Redla s─ů niewystarczaj─ůce. Dlatego opowiada nam o dobrowolnym przyznaniu si─Ö do winy.

ÔÇ×Redl zosta┼é ca┼ékowicie pokonany, ale zgodzi┼é si─Ö z┼éo┼╝y─ç swoje ┼Ťwiadectwo tylko dla mnieÔÇŁ – pisze Ronge – ÔÇ×Powiedzia┼é, ┼╝e w latach 1910ÔÇô1911 s┼éu┼╝y┼é obcemu mocarstwu krajomÔÇŁ.

W─ůtpliwo┼Ť─ç 4. Praski przeciek medialny.

Praski ┼Ťlusarz o nazwisku Wagner zosta┼é poproszony o otwarcie sejfu i zamk├│w szafek znajduj─ůcych si─Ö w mieszkaniu Redla. By┼é obecny podczas przeszukania i pono─ç widzia┼é du┼╝─ů liczb─Ö gazet, z kt├│rych cz─Ö┼Ť─ç by┼éa w j─Özyku rosyjskim (tylko co z tego wynika poza sugerowaniem winy?).

Wagner by┼é czo┼éowym graczem praskiej dru┼╝yny pi┼ékarskiej ÔÇ×Storm 1ÔÇŁ, a z uwagi na udzia┼é w przeszukaniu musia┼é opu┼Ťci─ç mecz, kt├│ry jego dru┼╝yna przegra┼éa. Kapitan dru┼╝yny zainteresowa┼é si─Ö przyczynami nieobecno┼Ťci zawodnika nast─Öpnego dnia. Wagner wszystko mu opowiedzia┼é. A problem w tym, ┼╝e kapitan by┼é jednocze┼Ťnie redaktorem praskiej gazety Tageblatt, kt├│ra zamie┼Ťci┼éa notk─Ö o dzia┼éalno┼Ťci szpiegowskiej Redla.

Czy praski wydzia┼é kontrwywiadu nie mia┼é absolutnie niezawodnego ┼Ťlusarza, kt├│ry umia┼é milcze─ç?

A nawet gdyby tak by┼éo, to nic nie mog┼éo przeszkodzi─ç Wagnerowi w zrobieniu tego, co szef wiede┼äskiej policji Geier zrobi┼é z lokajem Redla o nazwisku Sladek.

Kiedy ten ostatni zwr├│ci┼é uwag─Ö komendanta policji na fakt, ┼╝e Browning, z kt├│rego strzeli┼é Redl, nie nale┼╝a┼é do jego w┼éa┼Ťciciela, a noc─ů do pokoju wesz┼éo czterech funkcjonariuszy, Geier przeprowadzi┼é z nim tak przekonuj─ůc─ů rozmow─Ö, ┼╝e nast─Öpnego dnia reporterzy nie mogli wydoby─ç ze Sladka ani s┼éowa.

W─ůtpliwo┼Ť─ç 5. Wyja┼Ťnienia c.k. kontrwywiadu.

Jeden z oficer├│w austro – w─Ögierskiego kontrwywiadu, kapitan Herman Cerzhavi, bada┼é spraw─Ö Redla. Z rozczarowaniem napisa┼é:

ÔÇ×Spos├│b, w jaki pozbyli si─Ö sprawy Redla wyrz─ůdzi┼é szczeg├│ln─ů szkod─Ö Cesarstwu i Kr├│lewskiemu Sztabowi Generalnemu. Trzech oficer├│w Sztabu Generalnego podj─Ö┼éo t─Ö spraw─Ö w bardzo w─ůskim kr─Ögu, nie zwracaj─ůc uwagi opinii publicznej.┬áAle to w og├│le nie zadzia┼éa┼éo.┬áZamiast natychmiastowej interwencji, przes┼éuchania i natychmiastowego przetransportowania go z Wiednia, pozwolili Redlowi b┼é─ůka─ç si─Ö do p├│┼énocy, w towarzystwie oczywistego nadzoru, dop├│ki sam nie wr├│ci┼é do hotelu.┬áCz┼éonkowie komisji przez wiele godzin przebywali w hotelu Klomser i wok├│┼é niego, a tak┼╝e w Central Cafe, w pe┼énym mundurze wojskowym, potem przes┼éuchiwali i patrolowali… a┼╝ do rana. Potem wys┼éali, aby sprawdzi─ç, czy ten ju┼╝ nie ┼╝yje.┬áDzia┼éalno┼Ť─ç ta nie mog┼éa nie przyci─ůgn─ů─ç uwagi dziennikarzy prasowych, kt├│rzy zwykle utrzymuj─ů kontakt z hotelami i kawiarniami, cho─ç w razie potrzeby mo┼╝na by┼éo tego ┼éatwo unikn─ů─ç…“.

Ujawnienie za┼Ť ca┼éej sprawy ostatecznie zmusi┼éo szefa Sztabu Generalnego do spotkania z nast─Öpc─ů tronu, arcyksi─Öciem Franciszkiem Ferdynandem, a Urba┼äski z powodu tej pora┼╝ki zosta┼é odwo┼éany ze stanowiska szefa Evidenzburo.┬á

A teraz bior─ůc to wszystko pod uwag─Ö od razu nasuwa si─Ö pytanie:

Czy Redl faktycznie by┼é agentem rosyjskiego wywiadu?

Aby spr├│bowa─ç na nie odpowiedzie─ç, warto zapozna─ç si─Ö z dwoma pracownikami rosyjskiego wywiadu wojskowego, kt├│rzy przed I Wojn─ů ┼Üwiatow─ů walczyli przeciwko Austro-W─Ögrom.

AGENT 25

Ze strony rosyjskiej dzia┼éania wywiadowcze przeciwko Austro ÔÇô W─Ögrom prowadzili zar├│wno odpowiednie biura Kwatermistrza Generalnego Sztabu Generalnego, jak i oddzia┼éy wywiadowcze komendy okr─Ög├│w wojskowych: warszawskiego i kijowskiego.

Pu┼ékownik armii Imperium Rosyjskiego, Vladimir Christoforofowicz Rup (Roop), by┼é agentem wojskowym (czyli oficerem wywiadu wed┼éug dzisiejszej nomenklatury) w Wiedniu do 1903 roku. Zwerbowa┼é on do wsp├│┼épracy pewnego oficera zajmuj─ůcego odpowiedzialne stanowisko w austriackim Sztabie Generalnym, kt├│ry p├│┼║niej dostarczy┼é cennych informacji rosyjskiemu wywiadowi.

W 1903 roku zosta┼é on odwo┼éany z Wiednia i mianowany dow├│dc─ů pu┼éku Kijowskiego Okr─Ögu Wojskowego. Przekaza┼é w├│wczas wszystkie swoje wiede┼äskie kontakty kapitanowi Aleksandrowi Aleksiejewiczowi Samoilo, kt├│ry by┼é w├│wczas starszym adiutantem sztabu Kijowskiego Okr─Ögu Wojskowego (a w przysz┼éo┼Ťci genera┼éem Armii Czerwonej). By┼é on odpowiedzialny za zbieranie danych wywiadowczych na temat armii austro-w─Ögierskiej. Poprzez po┼Ťrednika (wskazanego prawdopodobnie przez Rupa) nawi─ůza┼é kontakt ze ┼║r├│d┼éem w Sztabie Generalnym… i osoba ta zgodzi┼éa si─Ö na dalsz─ů wsp├│┼éprac─Ö z rosyjskim wywiadem za znaczne wynagrodzenie. W ten spos├│b przez kilka lat do centrali obwodu kijowskiego dociera┼éy wa┼╝ne informacje od tego nieznanego agenta. Nieznanego dla nikogo poza Rupem.

Oto na przyk┼éad fragment raportu Kwatermistrza Generalnego Okr─Ögu do Kwatermistrza Generalnego Sztabu Generalnego z listopada 1908 roku:

ÔÇ×W minionym roku od wspomnianego agenta wiede┼äskiego pozyskano nast─Öpuj─ůce dokumenty i informacje: nowe dane o mobilizacji austriackich punkt├│w umocnionych, szczeg├│┼éowe informacje o strukturze si┼é zbrojnych Austro-W─Ögier, ca┼ékowity harmonogram armii austriackiej na wypadek wojny z Rosj─ůÔÇŽÔÇŁ.

W 1911 roku Samoilo zosta┼é przeniesiony do Biura Specjalnego Kwatermistrza Generalnego Sztabu Generalnego, gdzie przeniesiono r├│wnie┼╝ cennego austriackiego agenta.

W ÔÇ×Memorandum o dzia┼éalno┼Ťci sztabu okr─Ög├│w wojskowych Warszawy i Kijowa oraz tajnych agent├│w w Austro-W─Ögrzech w zbieraniu informacji wywiadowczych w 1913 r.ÔÇŁ, sporz─ůdzonym przez Samoilo, agent ten jest wymieniony w rubryce ÔÇ×Tajni agenciÔÇŁ pod nr 25. Wymienia r├│wnie┼╝ tajne dokumenty otrzymane od tego agenta w 1913 roku:

Krieg ordre Bataille (plan rozmieszczenia bojowego na wypadek wojny) do 1 marca 1913 roku ze specjalnym Ordre de Bataille (planem bojowym) na wojn─Ö z Ba┼ékanami, mobilizacj─Ö punkt├│w obronnych, instrukcje s┼éu┼╝b, przepisy o ochronie kolei podczas mobilizacji, znowelizowane stany na czas wojnyÔÇŽ ÔÇŁ.

Podsumowuj─ůc za┼Ť dzia┼éania agenta nr 25 Samoilo pisze:

ÔÇ×Sprawa Redla wskazuje, ┼╝e agentem tym by┼é Redl, ale zaprzecza temu genera┼é Rup, kt├│ry zwerbowa┼é tego agenta i ten mu podlega┼éÔÇŁ.

Wynika z tego, ┼╝e w Wiedniu oskar┼╝ono o szpiegostwo osob─Ö, kt├│ra nie mia┼éa nic wsp├│lnego z rosyjskim wywiadem.

Czy to mo┼╝liwe?

C├│┼╝, Samoilo, ju┼╝ po ┼Ťmierci Redla, tu┼╝ przed wojn─ů 1914 roku ponownie uda┼é si─Ö do agenta nr 25 w Bernie i otrzyma┼é od niego informacje interesuj─ůce dla wywiadu rosyjskiego. Nigdy jednak nie pozna┼é prawdziwych danych osobowych swojego informatora.

W zwi─ůzku z tym pojawia si─Ö pytanie: dlaczego Redl zosta┼é oskar┼╝ony o zdrad─Ö?

Mo┼╝na to wyja┼Ťni─ç.

Oto na pocz─ůtku 1913 roku do c.k. kontrwywiadu dotar┼éa informacja o obecno┼Ťci w Sztabie Generalnym tajnego agenta przekazuj─ůcego Rosjanom tajne materia┼éy.

Poszukiwania szpiega nie przynios┼éy rezultat├│w, co grozi┼éo du┼╝ymi k┼éopotami kierownictwu s┼éu┼╝b specjalnych c.k. armii. Z tego te┼╝ powodu Urba┼äski i Ronge musieli znale┼║─ç ÔÇ×koz┼éa ofiarnegoÔÇŁ. I znale┼║li go w osobie Redla.

Dlaczego akurat jego?

C├│┼╝, zdawano sobie spraw─Ö z jego sk┼éonno┼Ťci homoseksualnych, kt├│ra to okoliczno┼Ť─ç w tamtych czasach czyni┼éa go podatnym na szanta┼╝. Dzi─Öki temu pasowa┼éa idealnie do wyja┼Ťnienia przyczyn ÔÇ×zdradyÔÇŁ.

W zwi─ůzku z tym kontrwywiad m├│g┼é szybko zorganizowa─ç ÔÇ×dowodyÔÇŁ i zmusi─ç Redla do pope┼énienia samobo╠üjstwa. Nie mo┼╝na r├│wnie┼╝ wykluczy─ç, ┼╝e ten po prostu zosta┼é zabity. By┼é to bowiem warunek konieczny ÔÇ×zdemaskowaniaÔÇŁ tego szpiega. Nie mog┼éo by─ç mowy ani o procesie, ani o dochodzeniu.

A po jego ┼Ťmierci dopilnowano, by informacja o jego ÔÇ×dzia┼éalno┼Ťci szpiegowskiejÔÇŁ zosta┼éa szybko opublikowana za po┼Ťrednictwem ┼Ťlusarza ÔÇô pi┼ékarza Wagnera.

A w przysz┼éo┼Ťci mit zdrady Redla ca┼éy czas utrzymywano na powierzchni dzi─Öki wysi┼ékom Urba┼äskiego i Ronge.

Ale je┼Ťli to prawda, to austriacki kontrwywiad nie pozbawi┼é carskiej Rosji prawdziwego ┼║r├│d┼éa informacji, przegrywaj─ůc tym samym tajn─ů wojn─Ö.

Chyba, ┼╝e Rosja mia┼éa przynajmniej jeszcze jednego szpiega w austro ÔÇô w─Ögierskim Sztabie GeneralnymÔÇŽ

MAJ─äTEK REDLA

Kariera Redla by┼éa niezwyk┼éa w c.k. armii, gdzie awansowali jedynie szlachcice. Szczeg├│lnie istotna dla ewentualnych pracodawc├│w z obcych mocarstw by┼éa jego:

    • wiedza o wojskowym systemie kolejowym w Austro-W─Ögrzech (kt├│r─ů uzyska┼é w latach 1894ÔÇô1895┬ápodczas pracy w urz─Ödzie kolejowym),
    • wieloletnia dzia┼éalno┼Ť─ç w o┼Ťrodku wywiadu austriackiego w latach 1900-1905┬áw departamencie rosyjskim i w wydziale wywiadu, a nast─Öpnie ponownie w latach 1907-1911┬ájako zast─Öpca szefa Evidenzburo, a wreszcie stanowisko szefa sztabu VIII korpusu, kt├│re m├│g┼é optymalnie wykorzysta─ç.

Wobec tego kiedy zaczęły się jego hipotetycznie szpiegowskie działania?

Austro ÔÇô w─Ögierski kontrwywiad nie by┼é w stanie si─Ö tego dowiedzie─ç z ca┼é─ů pewno┼Ťci─ů, ale nie mia┼éo to wi─Ökszego znaczenia, gdy ju┼╝ zgodzili si─Ö, ┼╝e szkoda wyrz─ůdzona przez Redla by┼éa bardzo du┼╝a.

Sprawdzono stan konta Redla w New Vienna Savings Bank:

    • w 1907 roku wp┼éaty Redla wynios┼éy400,00 koron,
    • w listopadzie 1908 r. dosz┼éo kolejne 5.000,00 koron,
    • w lipcu 1909 roku wp┼éyn─Ö┼éo kolejne 10.000,00 koron,
    • w pa┼║dzierniku 1910 roku za┼Ť 6.000,00 koron,
    • w 1911 roku:
      • w kwietniu ÔÇô 10.000,00 koron,
      • w maju ÔÇô 37.000,00 koron,
      • w czerwcu ÔÇô 12.000,00 koron.

Wszystkie depozyty od 1905 roku osi─ůgn─Ö┼éy ┼é─ůczn─ů kwot─Ö 116.700,00 koron.┬áOznacza┼éo to, i┼╝ Redl by┼é zamo┼╝nym cz┼éowiekiem, kt├│ry od 1907 roku Redl prowadzi┼é luksusowe ┼╝ycie, mia┼é s┼éu┼╝b─Ö, konie, udziela┼é pomocy finansowej porucznikowi Stefanowi Horinke, a w 1911 roku kupi┼é dwa samochody.

Powy┼╝sze wyniki finansowe pokrywaj─ů si─Ö z interesuj─ůcymi informacjami z literatury rosyjskiej.

Latem 1905 roku do Wiednia przyby┼é nowy i bardzo zdolny rosyjski attach├ę wojskowy Mitrofan Konstantynowicz Marczenko.

Jesieni─ů 1906 roku relacjonowa┼é on ÔÇ×o pragnieniach bardzo warto┼Ťciowej osobyÔÇŁ, kt├│ra jest gotowa, by dostarczy─ç wa┼╝ne informacje wojskowe za du┼╝e pieni─ůdze.

Oferta ta, pozornie anonimowa, została odrzucona.

Czy chodzi┼éo o Redla? C├│┼╝, rosyjski attach├ę wkr├│tce spotka┼é si─Ö z nim osobi┼Ťcie na oficjalnym spotkaniu i nie by┼é to przypadek.┬áÔÇ×Marczenko rozumia┼é, ┼╝e Redl by┼é oficerem kontrwywiadu i zachowywa┼é si─Ö ostro┼╝nieÔÇŁ.

W pa┼║dzierniku 1907 roku Marczenko wys┼éa┼é do Petersburga znan─ů Ci ju┼╝ z poprzedniej audycji charakterystyk─Ö Redla (t─ů o s┼éodkim wygl─ůdzie). Raport ten jest interesuj─ůcy, poniewa┼╝ wskazuje, ┼╝e wbrew opinii autor├│w wielu standardowych opowiada┼ä o tej sprawie, Redl nie by┼é szanta┼╝owany przez Rosjan jako homoseksualista.┬áUznano go za ÔÇ×mi┼éo┼Ťnika kobietÔÇŁÔÇŽ C├│┼╝, do┼Ťwiadczony oficer wywiadu potrafi┼é dobrze ukry─ç swoje sk┼éonno┼Ťci. Sam Urba┼äski (w ko┼äcu ├│wczesny szef Evidenzbureau) potwierdzi┼é, ┼╝e ÔÇőÔÇőekstrawagancja Redla (czyli homoseksualizm) by┼éa nieznana jego kolegom i by┼é po prostu uwa┼╝any za kobieciarza.┬á

W rosyjskich ┼║r├│d┼éach za┼Ť mo┼╝na r├│wnie┼╝ znale┼║─ç informacje, i┼╝┬áRedl zosta┼é zwerbowany poprzez szanta┼╝ albo przez attache wojskowego Rosji w Wiedniu Marczenk─Ö lub przez szefa wywiadu okr─Ögu warszawskiego Niko┼éaja Stiepanowicza┬á Batiuszyna.┬áObie te jednak informacje nie posiadaj─ů ┼╝adnych umocowa┼ä w dost─Öpnych ┼║r├│d┼éach historycznych.

ROZMIAR ZDRADY

Je┼Ťli jednak Redl by┼é rosyjskim szpiegiem, to co zdradzi┼é i jakie konsekwencje mia┼éa jego zdrada?

Evidenzbureau podobno ustali┼éo, ┼╝e w dokumentach pu┼ékownika znalaz┼éy si─Ö nast─Öpuj─ůce tajne dokumenty:

    • ÔÇ×Instrukcje tajnych s┼éu┼╝b o ochronie konstrukcji kolejowych, p├│l minowych i organizacji transportu wojskowegoÔÇŁ,
    • ÔÇ×Harmonogram walkiÔÇŁ,
    • r├│┼╝ne schematy zwi─ůzane z dzia┼éalno┼Ťci─ů wywiadowcz─ů,
    • ÔÇ×tajny podr─ÖcznikÔÇŁ dla wy┼╝szych dow├│dc├│w,
    • instrukcje mobilizacyjne na wypadek wojny,
    • przegl─ůd dzia┼éa┼ä kontrwywiadu w Galicji w czasie kryzysu 1912ÔÇô1913,
    • notatki z nazwiskami agent├│w austriackich,
    • korespondencja szpiegowska z zagranicznymi s┼éu┼╝bami wywiadowczymi (tj. z wykazem adres├│w, z kt├│rych Redl otrzymywa┼é listy),
    • zdj─Öcia twierdzy Kozmach,
    • materia┼é filmowy z manewr├│w 1910/1911.

Problem w tym, ┼╝e ca┼éy ten wykaz to doniesienia medialne, kt├│rych ani Ronge, ani Urba┼äski nigdy nie potwierdzili, ani te┼╝ nie zaprzeczyli. A na ich podstawie Evidenzbureau mog┼éoby oceni─ç rozmiar szk├│d wyrz─ůdzonych ÔÇ×zdrad─ů RedlaÔÇŁ.

I trzeba przyzna─ç, i┼╝ cz─Ö┼Ť─ç z powy┼╝szym materia┼é├│w wywiad carski zdoby┼é. Ale powiedzmy sobie szczerze, ┼╝e wiele z tego mo┼╝na by┼éo dowiedzie─ç si─Ö bez uzyskania szczeg├│┼éowych plan├│w wroga.

Plany rozpocz─Öcia pierwszej wojny ┼Ťwiatowej opiera┼éy si─Ö g┼é├│wnie na transporcie kolejowym. Linie kolejowe i ich no┼Ťno┼Ť─ç by┼éy og├│lnie znane walcz─ůcym stronom. Dlatego te┼╝ bardzo wa┼╝n─ů cz─Ö┼Ťci─ů wywiadu by┼éa kontrola nad kolejami.

I z tego powodu oficerowie i agenci wywiadu regularnie podr├│┼╝owali po s─ůsiednich krajach.

Ponadto strategiczne rozmieszczenie jest zawsze dostosowane do lokalnych warunk├│w i pozycji w polityce zagranicznej kraju.

Genera┼éowie cara Miko┼éaja II rozumieli, ┼╝e samo po┼éo┼╝enie rosyjskiej Polski kusi┼éo mocarstwa centralne do uderzenia na ni─ů z po┼éudnia i p├│┼énocy w celu okr─ů┼╝enia, dlatego Rosja planowa┼éa rozmie┼Ťci─ç swoje wojska nie bezpo┼Ťrednio w pobli┼╝u jej zachodnich granic, ale g┼é─Öbiej na wschodzie.

Czy wobec tego uzyskanie strategicznego planu rozmieszczenia to rzadkie wydarzenie?

C├│┼╝ÔÇŽ ju┼╝ w 1889 roku jeden z oficer├│w Sztabu Generalnego Cesarstwa Rosyjskiego przekaza┼é Niemcom wiele wa┼╝nych materia┼é├│w, dzi─Öki kt├│rym niemieccy analitycy mogli zapozna─ç si─Ö z wa┼╝nymi rosyjskimi tajnymi raportami oznaczonymi czerwonymi numerami ewidencyjnymi:

    • roczny raport ministra wojny do cara o stanie armii,
    • za┼é─ůcznik do raportu o harmonogramie si┼é l─ůdowych,
    • ┼Ťci┼Ťle tajny raport Ministerstwa Wojny o rozmieszczeniu rosyjskich oddzia┼é├│w i formacji,
    • roczny harmonogram z planami strategicznego rozmieszczenia poszczeg├│lnych okr─Ög├│w wojskowych.

Za┼Ť Austriakom:

    • w 1892 roku uda┼éo si─Ö zdoby─ç ÔÇ×jednowierszow─ů map─ÖÔÇŁ (w skali 1: 42000),
    • w 1893 ÔÇô obszerny harmonogram i kolejne rozwini─Öcie rosyjskich plan├│w rozmieszczenia,
    • w 1894 ÔÇô raport za rok poprzedni i informacje o wsp├│┼épracy rosyjskich i francuskich s┼éu┼╝b wywiadowczych na wypadek wojny,
    • w 1895 ÔÇô ÔÇ×kadry i p┼éaceÔÇŁ, rozw├│j kadrowy Sztabu Generalnego i faktyczny sk┼éad wojsk oraz memorandum dow├│dcy dystryktu warszawskiego o rzekomych zamiarach wojskowych Pa┼ästw Centralnych,
    • w 1896 ÔÇô meldunek i harmonogram walki,
    • w 1897 ÔÇô harmonogram, meldunek za rok poprzedni oraz raport za rok przedostatni,
    • w 1902 roku – ponownie opracowane plany rozmieszczenia.

Ponadto Austriacy dowiedzieli si─Ö, ┼╝e od 1903 roku Rosjanie koncentruj─ů swoje g┼é├│wne wysi┼éki militarne w Azji Wschodniej,┬áa w Europie ich wojska zosta┼éy znacznie os┼éabione do 1906 roku.

W 1908 roku za 10 tysi─Öcy rubli kupili ostatni plan rozmieszczenia armii rosyjskiej (kompletny odpowiednik ÔÇ×zdrady RedlaÔÇŁ).

Ten ostatni plan nie by┼é prosty; by┼é nawet podst─Öpny.

Pod wp┼éywem rewolucyjnych niepokoj├│w 1905 roku, po przegranej wojnie z Japo┼äczykami, w Rosji utworzono dodatkowy korpus, nie do wojny z wrogiem zewn─Ötrznym, ale do st┼éumienia niepokoj├│w wewn─Ötrznych.

I w planie, kt├│ry trafi┼é do Wiednia, nie zostali wskazani: grenadierzy petersburscy, fi┼äscy i moskiewscy, a tak┼╝e kilka korpus├│w kaukaskich i syberyjskich. Nie wskazywa┼é r├│wnie┼╝ wielu dywizji rezerwowych. A na pocz─ůtku wojny ┼Ťwiatowej wojska te pojawi┼éy si─Ö na teatrze dzia┼éa┼ä. I jak zwykle w historii, carskie si┼éy zbrojne mia┼éy taki “banalny” i jednocze┼Ťnie niepodwa┼╝alny argument, jak przewaga liczebna. Dlatego ostatecznie uda┼éo im si─Ö prze┼éama─ç op├│r Austriak├│w i posun─ů─ç si─Ö znacznie na zach├│d.

Ale monarchia Franciszka J├│zefa, w strategicznym partnerstwie z Niemcami, nadal by┼éa w stanie powstrzyma─ç rosyjski atak.

Straty Austriak├│w by┼éy ogromne, lecz kolejne decyzje Cesarskiego i Kr├│lewskiego Sztabu Generalnego zapobieg┼éy mo┼╝liwej ca┼ékowitej katastrofie wszystkich si┼é zbrojnych Austro-W─Ögier na polach bitew w Galicji.

A jednym ze ┼Ťrodk├│w zastosowanych w tym celu przez Austriak├│w by┼éa transformacja oszustwa Redla w kampani─Ö dezinformacji wroga, kt├│ra (jak ju┼╝ powiedzia┼éem w poprzedniej audycji) ostatecznie okaza┼éa si─Ö ca┼ékiem udana i wyrz─ůdzi┼éa mu znaczne szkodyÔÇŽ

I na dzi┼Ť by┼éoby to na tyle.

Jak widzisz w przypadku pu┼ékownika Redla nie ma powa┼╝nych dowod├│w na jego zdrad─Ö. Prawda historyczna o nim oparta jest na prawdzie formalnej, a nie materialnej i mo┼╝e mie─ç niewiele wsp├│lnego z tym, co wydarzy┼éo si─Ö naprawd─ÖÔÇŽ

A w ┼Ťwiecie s┼éu┼╝b mniej lub bardziej tajnych takich zdarze┼ä by┼éo wiele. Znacznie, znacznie wi─ÖcejÔÇŽ

Bowiem praca s┼éu┼╝b i ich agentur nie zmienia si─Ö z up┼éywem lat.

Je┼Ťli s┼éuchasz tego podcastu, to ju┼╝ o tym wiesz.

Je┼Ťli masz jeszcze jakiekolwiek w─ůtpliwo┼Ťci, to zapraszam Ci─Ö na dalsze audycje.

Je┼Ťli ich nie masz ÔÇô to zapraszam Ci─Ö tym bardziej.

A ten odcinek zako┼äcz─Ö.

I jak zawsze mam ogromn─ů pro┼Ťb─Ö do Ciebie: pole─ç ten podcast, OSS. Okiem S┼éu┼╝b Specjalnych cho─ç jednej osobie spo┼Ťr├│d Twoich znajomych! Jednej!

Ciebie to nic nie kosztuje, a w ten spos├│b w ko┼äcu dotrze on do wszystkich zainteresowanych!

Kolejna audycja Okiem S┼éu┼╝b Specjalnych ju┼╝ za tydzie┼ä.

Do us┼éyszenia.

Szpiegul.pl

Okiem Służb Specjalnych

Cze┼Ť─ç!

NA ZAKO┼âCZENIE

Aby niczego nie przegapi─ç przypominam, ┼╝e…
je┼Ťli interesuje Ci─Ö tematyka Bloga:

A tymczasem…

Do zaczytania!

Szpiegul

O KIM I O CZYM NAPISA┼üEM W ARTYKULE

    • OSOBY:
      • MAXIMILIAN RONGE
      • ALFRED REDL
      • W┼üADIMIR CHROSTOFOROWICZ RU (ROOP)
      • ALEKSANDER ALEKSIEJEWICZ SAMOILO
      • MITROFAN KONSTANTYNOWICZ MARCZENKO
      • MIKO┼üAJ STIEPANOWICZ BATIUSZYN
      • AUGUST JULIUS URBA┼âSKI VON OSTRYMIECZ
    • INNE:
      • EVIDENZBUREAU
      • CESARSTWO NIEMIECKIE
      • CESARSTWO ROSYJSKIE
      • CESARSTWO AUSTRO – W─śGIERSKIE
      • CESARSKI I KR├ôLEWSKI SZTAB GENERALNY (KUK GS)
      • PRAGA TAGEBLATT

ARTYKU┼üY O PODOBNEJ TEMATYCE

Piotr Herman

Serdecznie Ci─Ö witam!!! I przy okazji: Tak, to ja jestem na tym zdj─Öciu ­čśë Pisz─Ö o s┼éu┼╝bach mniej lub bardziej tajnych, gdy┼╝ doskonale rozumiem ich specyfik─Ö. Tak si─Ö bowiem sk┼éada, ┼╝e by┼éem oficerem polskich s┼éu┼╝b specjalnych.┬áA obecnie jako trener Wywiadu Bezpiecze┼ästwa Biznesu CSI (Corporate Security Intelligence) przekazuj─Ö praktyczn─ů wiedz─Ö i umiej─Ötno┼Ťci niezb─Ödne dla biznesowych: researcher├│w (czyli wywiadowc├│w), analityk├│w (i to nie tylko wywiadowczych), bezpiecznik├│w (czyli specjalist├│w ds. bezpiecze┼ästwa) oraz strateg├│w biznesowych (co oznacza r├│wnie┼╝ menad┼╝er├│w i kierownik├│w r├│┼╝nego autoramentu, a tak┼╝e top managementu), a tak┼╝e detektyw├│w wszelakich oraz dziennikarzy ┼Ťledczych i wcieleniowych (tzw. dziennikarstwo pod przykryciem). Po prostu szkol─Ö ka┼╝d─ů osob─Ö zainteresowan─ů t─ů tematyk─ů. I na tym zarabiam. A dla Ciebie bloguj─Ö i podkastuj─Ö zupe┼énie za darmo ­čśë

Dodaj komentarz

Tw├│j adres email nie zostanie opublikowany. Pola, kt├│rych wype┼énienie jest wymagane, s─ů oznaczone symbolem *

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczy─ç spam. Dowiedz si─Ö wi─Öcej jak przetwarzane s─ů dane komentarzy.