OSS 065. Oszustwo

W tym odcinku us┼éyszysz o sporo zdradach, oszustwachÔÇŽ czyli g┼é├│wnie o decepcji ­čśÄ Zapraszam!!!

Ostrze┼╝enie:

Czytasz o tym, co naprawd─Ö wydarzy┼éo si─Ö w przesz┼éo┼Ťci. Wszelkie podobie┼ästwo do aktualnych wydarze┼ä oraz postaci wsp├│┼éczesnych jest ca┼ékowicie przypadkowe (i niezamierzone)!

Ponadto w tym odcinku podcastu OSS. Okiem S┼éu┼╝b Specjalnych u┼╝ywam s┼é├│w, kt├│re maj─ů jedynie charakter opisowy (poznawczy). W ┼╝adnym wypadku nie traktuj ich jako poj─Öcia warto┼Ťciuj─ůce (kt├│re z natury rzeczy nios─ů ze sob─ů ┼éadunek emocjonalny)!

Mi┼éego s┼éuchania. Lub czytania ­čśë

Za┼Ť je┼Ťli jeszcze nie wiesz kim jestem, to przeczytasz o mnie zar├│wno na Blogu, jak i na LinkedIn.

A TERAZ PO KOLEI…

Michael Goleniewski

ALBO ┼ÜCI─äGNIJ I POS┼üUCHAJ

TRANSKRYPCJA

O ile dezinformacja jako metoda walki informacyjnej jest ju┼╝ jako tako rozumiana przez ludzi, to decepcja – b─Öd─ůca cz─Östo metod─ů walki psychologicznej – ju┼╝ nie za bardzo. Tak wynika zar├│wno z korespondencji, kt├│r─ů otrzymuj─Ö, jak i dyskusji, w kt├│rych bior─Ö udzia┼é. Dlatego dzi┼Ť przybli┼╝─Ö tematyk─Ö samej decepcji. B─Ödzie r├│wnie┼╝ o pewnej o zdradzieÔÇŽ i zwi─ůzanym z ni─ů oszustwie. Cho─ç lepiej m├│wi─ç w tym przypadku o wielu zdradach i wielu oszustwach.

* * * * *

OSS. Okiem Służb Specjalnych

Czyli podcast dla chc─ůcych zrozumie─ç ┼Ťwiat mniej lub bardziej tajnych s┼éu┼╝b – zar├│wno tych pa┼ästwowych, jak i tych w biznesie. Znam si─Ö na nich, gdy┼╝ zwi─ůza┼éem z nimi ca┼ée moje ┼╝ycie zawodowe: niegdy┼Ť w strukturach s┼éu┼╝b specjalnych, a dzi┼Ť szkol─ůc profesjonalist├│w wywiadu i bezpiecze┼ästwa biznesu CSI (czyli Corporate Security Intelligence).

Nazywam si─Ö Herman. Piotr Herman.

* * * * *

Stirlitz po raz kolejny otwiera nasz podcast:

Stirlitz, mam dwie wiadomo┼Ťci: z┼é─ů i bardzo z┼é─ů – powiedzia┼é Mueller. – Od kt├│rej zacz─ů─ç?

Od z┼éej.

Radziecka radiotelegrafistka wszystko powiedziała.

A ta bardzo z┼éa?

Nie nam powiedzia┼éa, tylko waszej ┼╝onie.

* * * * *

Zanim przejd─Ö do sedna, to mam wielk─ů pro┼Ťb─Ö do Ciebie. Chodzi o zasi─Ögi, kt├│re s─ů niemi┼éosiernie ci─Öte przez wszystkie niemal social media. Dlatego gdziekolwiek s┼éuchasz tego odcinka, to zasubskrybuj kana┼é i nie zapomnij odhaczy─ç dzwoneczka! Czasy s─ů takie, ┼╝e sama subskrypcja niewiele za┼éatwia. Utrudniono nam ┼╝ycie tymi dzwoneczkami ÔÇô nie zapominaj wi─Öc ich zaznacza─ç!

I z g├│ry dzi─Ökuj─Ö Ci za to wielce.

Zmiany w prowadzeniu tego podcastu s─ů przyjmowane wi─Öcej ni┼╝ ┼╝yczliwe, wi─Öc je kontynuuj─Ö ÔÇô cho─ç otrzymywane sugestie i pro┼Ťby jednoznacznie wskazuj─ů na to, ┼╝e spora cz─Ö┼Ť─ç z Was nie chce, bym zrezygnowa┼é z przekazywania wiedzy, czyli samego mi─Öcha roboty wywiadowczej i operacyjnej. Od razu zaznaczam, ┼╝e robi─Ö, co mog─Ö i mam nadziej─Ö, ┼╝e to jako┼Ť wychodzi, by powi─ůza─ç ze sob─ů tre┼Ťci lekkie ze specjalistycznymi. Zobaczymy, jak to nam dzisiaj p├│jdzie.

Lecimy!

* * * * *

AFERA KURIERSKA

Na pocz─ůtku 1962 roku wyszed┼é na jaw wieloletni, zakrojony na szerok─ů skal─Ö proceder zwi─ůzany z wykorzystywaniem poczty kurierskiej MSZ do cel├│w prywatnych i przemytu. I tak rozpocz─Ö┼éa si─Ö tak zwana ÔÇ×Afera kurierskaÔÇŁ, jedna z najwi─Ökszych afer finansowych w dziejach organ├│w bezpiecze┼ästwa PRL. Stoi ona w jednym rz─Ödzie z dwiema innymi, p├│┼║niejszymi sprawami o kryptonimach: ÔÇ×ZalewÔÇŁ i ÔÇ×┼╗elazoÔÇŁ.

Zaczn─Ö od spraw technicznych.

Worki kurierskie by┼éy zamykane i piecz─Ötowane. Jako poczta dyplomatyczna nie podlega┼éy one sprawdzeniom na granicach. I nie podlegaj─ů nadal. Na zapiecz─Ötowane worki zak┼éadano wi─Öc nast─Öpne worki, kt├│re ponownie piecz─Ötowano. A pomi─Ödzy tymi workami umieszczano g┼éownie zachodnie waluty (a konkretnie to z┼éote monety dwudziestodolarowe). Ca┼éo┼Ť─ç przewo┼╝ono do PRL-u, gdzie worek zewn─Ötrzny ┼Ťci─ůgano, szmal chowano i dzielono mi─Ödzy siebie i pakuneczek szed┼é do adresata nietkni─Öty.

┼Üledztwo wykaza┼éo, ┼╝e w okresie od 1959 do stycznia 1962 r. wywieziono nielegalnie za granic─Ö w poczcie kurierskiej ok. 225 tys. dolar├│w w banknotach (co stanowi┼éo ok. 22,5 mln. z┼é po kursie „cinkciarzy”), a do kraju wwieziono ok. 4500 z┼éotych monet dwudziestodolarowych (czyli ok. 210 kg z┼éota). Jak widzisz – nie by┼éo tego ma┼éo.

U┼╝y┼éem formy warunkowej, ┼╝e co┼Ť tam robiono. Ale kto?

Kurierzy przewo┼╝─ůcy poczt─Ö dyplomatyczn─ů. Innymi s┼éowy: ludzie specs┼éu┼╝b komunistycznej bezpieki. G┼é├│wni bohaterowie to pracownicy MSW i MSZ ni┼╝szego szczebla, cho─ç ┼Ťledztwo w tej sprawie wykaza┼éo co najmniej nadu┼╝ycia szef├│w oskar┼╝onych. A jak nie szef├│w, to po prostu os├│b postawionych wy┼╝ej od kurier├│w.

M├│wi─Ö, ┼╝e byli to ludzie specs┼éu┼╝b, ale w ko┼äcu chodzi o dzia┼éania poza granicami ├│wczesnego pa┼ästwa polskiego, wi─Öc ca┼éa ta afera uderzy┼éa w wywiad.

A w tamtym czasie nie by┼éa to jedyna du┼╝a wpadka wywiadu.

Do kl─Öski tej s┼éu┼╝by specjalnej swoje do┼éo┼╝yli dwaj „defektorzy„. To s┼éowo pochodz─ůce z j─Özyka angielskiego oznaczaj─ůce zdrajc─Ö, zbiega. W omawianym przypadku by┼éo ich dw├│ch: kpt. W┼éadys┼éaw Mr├│z i pp┼ék Micha┼é Goleniewski. Nawi─ůzali oni (ka┼╝dy z osobna i niezale┼╝nie od siebie) wsp├│┼éprac─Ö z zachodnimi s┼éu┼╝bami specjalnymi, przekazali mas─Ö informacji o wywiadzie PRL i konieczna by┼éa g┼é─Öboka reorganizacja ca┼éego wywiadu. A zacz─Ö┼éa si─Ö ona od tego, co zwykle: od wstrzymania niemal ca┼éej pracy wywiadowczej (operacyjno-rozpoznawczej) Departamentu I MSW.

GOLENIEWSKI

W mro┼║ny zimowy dzie┼ä 1961 roku, najcenniejszy podw├│jny agent s┼éu┼╝b zachodnich – oficer polskiego wywiadu – ostrze┼╝ony o tym, ┼╝e jego koledzy z polskiego wywiadu i KGB ┼Ťcigaj─ů go, przemierza┼é ulice Berlina. W ko┼äcu pp┼ék Micha┼é Goleniewski dotar┼é do konsulatu USA… I w nast─Öpstwie trzyletnich, ci─ůg┼éych przes┼éucha┼ä przez s┼éu┼╝by ameryka┼äskie (CIA) dobrowolnie zdemaskowa┼é 1.693 (!!!) agent├│w bloku sowieckiego. Informacje te doprowadzi┼éy do schwytania najpowa┼╝niejszych szpieg├│w i rozbicia rezydentur szpiegowskich dzia┼éaj─ůcych w Wielkiej Brytanii, Europie Zachodniej i w Stanach Zjednoczonych w latach pi─Ö─çdziesi─ůtych i sze┼Ť─çdziesi─ůtych. Przyk┼éadowo w Wielkiej Brytanii zdemaskowa┼é George’a Blake’a (cz┼éowieka KGB w MI6) i siatk─Ö szpiegowsk─ů z Portland. MI5 wys┼éa┼éo mu w podzi─Ökowaniu srebrny kufel.

To wszystko robi wra┼╝enie.

Ale mimo tak ogromnej skali udanego szpiegowania, CIA ┼éaskawa nie by┼éa. Swoiste gry psychiczne wywo┼éa┼éy u niego paranoj─Ö i urojenia. I dzi┼Ť jest on znany g┼é├│wnie jako cz┼éowiek podaj─ůcy si─Ö za Aleksieja Romanowa, spadkobierc─Ö ostatniego cara Rosji.

Pono─ç nie by┼éa to jednak pierwsza zdrada Goleniewskiego. W czasie II Wojny ┼Üwiatowej najprawdopodobniej kolaborowa┼é on z Niemcami. Wed┼éug relacji, kt├│r─ů przekaza┼é S┼éu┼╝bie Imigracyjnej i Naturalizacyjnej USA, w latach okupacji niemieckiej studiowa┼é prawo na Uniwersytecie Pozna┼äskim. P├│┼║niej twierdzi┼é, ┼╝e zosta┼é aresztowany i osadzony w wi─Özieniu przez w┼éadze niemieckie pod zarzutem przynale┼╝no┼Ťci do nielegalnej organizacji. Z kolei prokurator przed Wojskowym S─ůdem Okr─Ögowym w Warszawie twierdzi┼é, ┼╝e w latach 1940ÔÇô1944 Goleniewski pracowa┼é jako ksi─Ögowy w nieruchomo┼Ťciach rolnych na T┼éoce i Wroniawie w wojew├│dztwie pozna┼äskim – innymi s┼éowy: by┼é wsp├│┼épracownikiem niemieckiej administracji okupacyjnej.

P├│┼║niej zosta┼é oficerem komunistycznego kontrwywiadu, a p├│┼║niej wywiadu… kt├│ry szpiegowa┼é na rzecz radzieckiego KGB. Ju┼╝ w latach pi─Ö─çdziesi─ůtych sta┼é si─Ö oficjalnym ┼é─ůcznikiem UB z szefami sowieckiego wywiadu, co ┼é─ůczy┼é z tajnym informowaniem Moskwy o dzia┼éaniach swoich koleg├│w. Obie te funkcje wymaga┼éy od niego podr├│┼╝owania po krajach bloku sowieckiego, a tak┼╝e i na Zach├│d.

A nieco p├│┼║niej zacz─ů┼é szpiegowa─ç informacj─Ö wojskow─ů na rzecz FBI.

Wspomn─Ö, ┼╝e owa informacja wojskowa, czyli GZI (G┼é├│wny Zarz─ůd Informacji) to z nazwy polska s┼éu┼╝ba wywiadu i kontrwywiadu wojskowego. Z nazwy, gdy┼╝ by┼éo to najpierw przed┼éu┼╝enie, a p├│┼║niej kontynuacja radzieckiego „SMIERSZ„-a. Czyli by┼éa to s┼éu┼╝ba sowiecka, a nie polska. My┼Ťl─Ö, ┼╝e temu tematowi po┼Ťwi─Öc─Ö w ko┼äcu jaki┼Ť odcinek OSS.

Wracaj─ůc do Goleniewskiego – nie znam jego prawdziwych motywacji. Sam twierdzi┼é, ┼╝e pewnego dnia w Damaszku dozna┼é o┼Ťwiecenia i zrozumia┼é jak z┼éy jest system komunistyczny. By─ç mo┼╝e to prawda. A mo┼╝e i nie. Faktem jest jednak to, ┼╝e w kwietniu 1958 roku nawi─ůza┼é wsp├│┼éprac─Ö z Amerykanami. Postawi┼é jednak warunek, ┼╝e b─Ödzie wsp├│┼épracowa┼é jedynie z FBI, gdy┼╝ – jak sam stwierdzi┼é – ka┼╝da inna ameryka┼äska agencja wywiadowcza i ka┼╝dy departament rz─ůdowy przenikni─Öte s─ů przez wywiad Sowiet├│w.

Po eksfilrowaniu go do USA (czyli po wywiezieniu go do Stan├│w Zjednoczonych) Goleniewskiemu obiecano obywatelstwo ameryka┼äskie i umow─Ö o prac─Ö w CIA. Wszystko sz┼éo po jego my┼Ťli… a┼╝ pojawi┼é si─Ö inny dezerter, Anatolij Golicyn, kt├│ry zdo┼éa┼é przekona─ç szefa kontrwywiadu CIA, ┼╝e tylko on jest prawdziwym dezerterem, a wszyscy inni s─ů fa┼észywi. Przy okazji: szefem kontrwywiadu by┼é nie kto inny, jak s┼éynny James Jesus Angleton.

W rezultacie w 1964 roku CIA zacz─Ö┼éa wycofywa─ç si─Ö ze wszystkich obietnic z┼éo┼╝onych Goleniewskiemu. Ba, agencja zacz─Ö┼éa nawet informowa─ç inne departamenty rz─ůdowe, ┼╝e Goleniewski ÔÇ×straci┼é rozumÔÇŁ. I to mimo tego, ┼╝e w tym samym czasie nadal dostarcza┼é rzetelnych informacji. Ponadto wielokrotnie zmieniano mu przykrywkow─ů to┼╝samo┼Ť─ç i uniemo┼╝liwiono ubieganie si─Ö o obiecane mu obywatelstwo ameryka┼äskie. I tak Goleniewski wpad┼é w sie─ç oszustw ameryka┼äskiego wywiadu, w problemy finansowe, emocjonalne… i zacz─ů┼é traci─ç kontakt z rzeczywisto┼Ťci─ů. C├│┼╝, przeszed┼é przez swoiste pranie m├│zgu„, o kt├│rym ju┼╝ opowiada┼éem w odcinku 063 podcastu OSS.

Zmar┼é w 1993 roku w Nowym Jorku, ca┼éy czas twierdz─ůc, ┼╝e jest carewiczem Aleksiejem.

To nie jest ca┼éy ┼╝yciorys Micha┼éa Goleniewskiego.

Nie rusza┼éem bardzo istotnego w─ůtku, kt├│ry doprowadzi┼é do jego ucieczki, czyli nami─Ötnego romansu z pewn─ů Niemk─ů. Ale dla tej opowie┼Ťci nie ma to wi─Ökszego znaczenia. Chcia┼éem Ci pokaza─ç, jak wygl─ůda┼éo ┼╝ycie wybitnego szpiega, kt├│re oparte by┼éo o wielokrotne zdrady. M├│zg tego nie wytrzyma┼é… Chyba, ┼╝e Golicyn powiedzia┼é prawd─Ö i by┼éa to bardzo skomplikowana gra ze strony Sowiet├│w. Ale – jak dla mnie – to zbyt ma┼éo prawdopodobne.

WOJNY A OPERACJE

odcinku 061 OSS pt. Dezinformacja i Decepcja stara┼éem si─Ö wyja┼Ťni─ç czym r├│┼╝ni─ů si─Ö obie te metody aktywnych dzia┼éa┼ä wywiadowczych. Obie, tzn. dezinformacja i decepcja. Aby nie traci─ç ponownie czasu na wyja┼Ťnienia, odsy┼éam Ci─Ö do tego odcinka podcastu.

Nawi─ů┼╝─Ö jedynie do tego, ┼╝e wskaza┼éem, i┼╝ dezinformacja jest broni─ů masow─ů (stosowan─ů wobec okre┼Ťlonych grup docelowych), za┼Ť decepcja to precyzyjna bro┼ä indywidualna (skierowana na indywidualne osoby – decydent├│w). Co do zasady tak jest, cho─ç jak to w ┼╝yciu – nie do ko┼äca. To wina uproszcze┼ä, kt├│re musz─Ö stosowa─ç, aby wyja┼Ťni─ç Ci najwa┼╝niejsze koncepcje le┼╝─ůce u podstaw tak zwanych dzia┼éa┼ä aktywnych s┼éu┼╝b specjalnych.

Z tego, co powiedzia┼éem przed chwil─ů, wynika do┼Ť─ç istotny wniosek: decepcja jest zwykle stosowana w ramach operacji psychologicznych (atakujemy umys┼éy indywidualne decydent├│w), a dezinformacja ÔÇô w ramach operacji informacyjnych (atakujemy ┼Ťwiadomo┼Ť─ç masow─ů).

Zanim przejd─Ö dalej to musz─Ö Ci wskaza─ç na co┼Ť, czego dotychczas nie porusza┼éem. Dla porz─ůdku (i zrozumienia) musimy odr├│┼╝ni─ç od siebie wojny (informacyjne i psychologiczne) od konkretnych, pojedynczych operacji (informacyjnych i psychologicznych).

Wojny i operacje to zupe┼énie r├│┼╝ne zagadnienia.

Wojny informacyjne i psychologiczne s─ů ┼Ťci┼Ťle zwi─ůzane z poj─Öciem przestrzeni informacyjnej. Nie chodzi o ca┼éo┼Ť─ç medi├│w znajduj─ůcych si─Ö na okre┼Ťlonym terytorium, ale o masow─ů informacj─Ö generowan─ů przez te media i postrzegan─ů przez ludno┼Ť─ç tego terytorium (chodzi o percepcj─Ö). Jest to taki rodzaj medialnej rzeczywisto┼Ťci.

Celem wojny informacyjnej jest osi─ůgni─Öcie dominacji informacyjnej, kt├│ra ma na celu uniemo┼╝liwienie stronie przeciwnej pe┼énego wykorzystania owej przestrzeni informacyjnej.

Celem wojny psychologicznej jest takie oddzia┼éywanie na ludzi, aby doprowadzi─ç do zmiany ich cech psychologicznych (pogl─ůd├│w, opinii, orientacji warto┼Ťci, nastroj├│w, motyw├│w, postaw, stereotyp├│w zachowania) w po┼╝─ůdanym kierunku, a tak┼╝e norm grupowych, nastroj├│w masowych i ┼Ťwiadomo┼Ťci spo┼éecznej w og├│le.

Zobacz na to co dzieje si─Ö w przestrzeni informacyjnej w zwi─ůzku z wojn─ů na Ukrainie.

Celem obu stron konfliktu jest oddzia┼éywanie na systemy informacyjne przeciwnika, kt├│re obejmuj─ů wszystkie ┼Ťrodki, za pomoc─ů kt├│rych przeciwnik zdobywa wiedz─Ö lub stawia hipotezy (czyli systemy wiedzy i przekona┼ä). Systemy informacyjne s─ů ┼Ťrodkiem, za pomoc─ů kt├│rego przeciwnik otrzymuje informacje o stanie dzia┼éa┼ä wojennych i kontroluje wojska. Na owe systemy informacyjne sk┼éada si─Ö: wiedza, hipotezy, procesy decyzyjne i systemy przeciwne. Za┼Ť wynikiem atak├│w informacyjnych jest przekazanie przeciwnikowi informacji, kt├│re zmusz─ů go do zaprzestania dzia┼éa┼ä zbrojnych.

To rodzi si─Ö pytanie o to, z jakiego powodu mo┼╝e on powstrzyma─ç dzia┼éania wojenne?

Mo┼╝liwych przyczyn jest jednak wiele: brak mo┼╝liwo┼Ťci kontrolowania si┼é zbrojnych, demoralizacja, informacja (prawdziwa lub domniemana) o tym, ┼╝e wojska zosta┼éy zniszczone, ┼╝e bezpieczniej jest si─Ö podda─ç lub ┼╝e bardziej op┼éaca si─Ö zatrzyma─ç wojn─Ö ni┼╝ kontynuowa─ç walk─Ö, itd.

I zauwa┼╝, ┼╝e w tym odcinku podcastu (podobnie jak i w OSS 061. Dezinformacja i Decepcja) nie m├│wi─Ö o wojnach, ale o operacjach informacyjnych i psychologicznych, b─Öd─ůcych dwiema p┼éaszczyznami komunikacji strategicznej pa┼ästwa (przypominam, ┼╝e kolejne dwie to: dyplomacja publiczna i public affairs).

Poniewa┼╝ poruszam temat decepcji, to odnosz─Ö si─Ö do operacji psychologicznych, czyli zaplanowanych dzia┼éa┼ä maj─ůcych na celu przekazanie odbiorcom wybranych informacji i wska┼║nik├│w, aby wp┼éyn─ů─ç na ich emocje, motywy i obiektywne rozumowanie, a ostatecznie na zachowanie rz─ůd├│w, organizacji, grup i jednostek.

DECEPCJA CZYLI OSZUSTWO

Ot├│┼╝ jest to proces korzystnego narzucania fa┼észu na postrzeganie rzeczywisto┼Ťci przez cel. Zauwa┼╝, ┼╝e taka prosta definicja obejmuje a┼╝ trzy podstawowe poj─Öcia. Przede wszystkim podkre┼Ťla ide─Ö, ┼╝e oszustwo musi mie─ç cel. Po wt├│re, promuje ide─Ö wykorzystania oszustwa do zdobycia przewagi. Kluczem do zaplanowania decepcji jest bowiem umiej─Ötno┼Ť─ç wyobra┼╝enia sobie przysz┼éej sytuacji, kt├│ra jest bardziej korzystna dla realizacji cel├│w oszusta, ni┼╝ w sytuacji, gdyby ├│w oszust nie dokona┼é oszustwa. W ko┼äcu podkre┼Ťla koncepcj─Ö narzucania fa┼észu na postrzeganie rzeczywisto┼Ťci przez cel.

Sprawa niby prosta, a ju┼╝ przy tak nieskomplikowanej definicji zaczyna si─Ö nieco gmatwa─ç. Tym bardziej, ┼╝e zawsze (podkre┼Ťlam: zawsze) owa fa┼észywa percepcja przybiera form─Ö opowie┼Ťci. Przyk┼éad: stosuj─ůc dmuchane czo┼égi armia tworzy ca┼é─ů opowie┼Ť─ç dla przeciwnika o tym, jakie┼╝ to oddzia┼éy powsta┼éy, gdzie stacjonuj─ů, gdzie si─Ö przemie┼Ťci┼éy, jakimi dysponuj─ů si┼éami i ┼Ťrodkami itp.

To ja gmatwam dalej, by wszystko by┼éo jasne. Bo chodzi o to, by wszystko by┼éo jednoznaczne, prawda? Fajnie, ale m├│wimy teraz o oszustwie, a ono bazuje na niejednoznaczno┼Ťci.

Decepcja przybiera bowiem dwie podstawowe formy, tj.:

  • wprowadza w b┼é─ůd lub
  • zwi─Öksza niejednoznaczno┼Ť─ç.

I ju┼╝ t┼éumacz─Ö o co chodzi.

Skup si─Ö na kolejnym zdaniu: wprowadzaj─ůc w b┼é─ůd zmniejsza niejednoznaczno┼Ť─ç poprzez zwi─Ökszenie atrakcyjno┼Ťci niew┼éa┼Ťciwej alternatywy. Celem jest przekonanie przeciwnika o fa┼észywym obrazie sytuacji. W literaturze anglosaskiej ten typ znany jest jako oszustwo typu ÔÇ×MÔÇŁ (Misleading deceptions), gdy┼╝ ma na celu wprowadzenie przeciwnika w b┼é─ůd w okre┼Ťlonym i z g├│ry ustalonym kierunku.

Teraz kolejne wa┼╝ne zdanie wyja┼Ťniaj─ůce czym jest drugi rodzaj decepcji – zwi─Ökszaj─ůcy niejednoznaczno┼Ť─ç: to przeciwie┼ästwo typu pierwszego oszustwa polegaj─ůce na zwi─Ökszeniu niepewno┼Ťci lub dezorientacji w taki spos├│b, aby cel ataku nie by┼é pewny, w co wierzy─ç. Anglosasi okre┼Ťlaj─ů je mianem oszustw typu ÔÇ×AÔÇŁ (Ambiguity-increasing deceptions). Takie oszustwa maj─ů na celu stworzenie i utrzymanie poziomu niejasno┼Ťci na wystarczaj─ůco wysokim poziomie, aby ochroni─ç tajemnice rzeczywi┼Ťcie prowadzonej operacji. Oznacza to, ┼╝e maj─ů na celu ukrycie krytycznych element├│w prawdy, aby odci─ůgn─ů─ç przeciwnika od prawdy. Niekoniecznie do konkretnej alternatywy (jak─ů przeciwnik ma), ale po prostu chodzi o zwi─Ökszenie zakresu niepoprawnych alternatyw, kt├│re przeciwnik musi wzi─ů─ç pod uwag─Ö.

Odbiorcy decepcji

Zobacz: wszystkie oszustwa (w rozumieniu: decepcja) s─ů wymierzone w jaki┼Ť cel. A metodologia decepcji dotyczy trzech rodzaj├│w cel├│w:

  • albo decydenta, zwykle przyw├│dcy wojskowego lub narodowego (pa┼ästwowego),
  • albo przeciwnej s┼éu┼╝by specjalnej (zwykle wywiadowczej),
  • albo okre┼Ťlonej grupy (innej ni┼╝ s┼éu┼╝ba specjalna).

Jak widzisz w ka┼╝dym przypadku decepcji cel jest inny.

Ale wszystkie trzy maj─ů co┼Ť wsp├│lnego: przeciwko wszystkim mo┼╝na wykorzysta─ç oszustwo wprowadzaj─ůce w b┼é─ůd lub zwi─Ökszaj─ůce niejednoznaczno┼Ť─ç.

Zanim kr├│tko scharakteryzuj─Ö ka┼╝dy z typ├│w odbiorc├│w, w tym miejscu przypomn─Ö Ci o tym, ┼╝e decepcja co do zasady jest wyspecjalizowan─ů broni─ů indywidualn─ů.

Decydent

W operacjach, w kt├│rych przeprowadza si─Ö najwi─Öcej oszustw, wprowadzenie w b┼é─ůd dow├│dcy przeciwnika zwykle skutkuje sukcesem na polu bitwy. Celem nie jest zmuszenie przeciwnika do my┼Ťlenia, ale chodzi o to, aby przeciwnik zrobi┼é co┼Ť (i to co┼Ť konkretnego).

Nie zawsze jest konieczne, aby decydent w sieci docelowej wierzy┼é w fa┼észywy stan rzeczy. Wystarczy bowiem, aby tak si─Ö przejmowa┼é jego prawdopodobie┼ästwem, ┼╝e czuje, i┼╝ musi o to zadba─ç.

I przypominam, ┼╝e brak dzia┼éania jest form─ů dzia┼éania (decyzja, aby nic nie robi─ç, jest nadal decyzj─ů). Ponadto prosz─Ö pami─Öta─ç o tym, i┼╝ celem decepcji s─ů osoby podejmuj─ůce decyzje, za┼Ť s┼éu┼╝by wywiadowcze nie. One s─ů klientami oszustwa (a nie celami).

Służba specjalna

W kontrwywiadzie cz─Östym celem oszustwa jest wprowadzenie w b┼é─ůd s┼éu┼╝by wywiadowczej przeciwnika co do mo┼╝liwo┼Ťci wywiadowczych oszust├│w ÔÇô tak zwanych ÔÇ×┼║r├│de┼é i metodÔÇŁ.

Powszechnie wiadomo, ┼╝e je┼Ťli oszust mo┼╝e nak┼éoni─ç jednostk─Ö wywiadowcz─ů do doj┼Ťcia do pewnego wniosku, to ta b─Ödzie si─Ö go trzyma─ç, dop├│ki dowody przeciwne nie stan─ů si─Ö przyt┼éaczaj─ůce.

Natomiast oszustwa zwi─Ökszaj─ůce niejednoznaczno┼Ť─ç mog─ů mie─ç przeciwny i og├│lnie niepo┼╝─ůdany efekt w kontrwywiadzie – mog─ů skupi─ç przeciwn─ů s┼éu┼╝b─Ö na rozwi─ůzaniu niejasno┼Ťci. Ale tutaj istotnym czynnikiem jest czas. I je┼Ťli tylko przeciwna s┼éu┼╝ba po┼Ťwi─Öci na wyja┼Ťnianie niejasno┼Ťci np. miesi─ůc, to mo┼╝e to wystarczy─ç, aby oszustwo si─Ö powiod┼éo.

Okre┼Ťlona grupa

Istnieje pewien szczeg├│lny przypadek, gdy odbiorc─ů dzia┼éa┼ä decepcyjnych nie jest konkretna osoba, lecz zdefiniowana grupa. Zar├│wno oszustwa wprowadzaj─ůce w b┼é─ůd, jak i zwi─Ökszaj─ůce niejednoznaczno┼Ť─ç odgrywaj─ů wa┼╝n─ů rol─Ö w nowych typach konflikt├│w. Poniewa┼╝ te nietradycyjne konflikty wci─ů┼╝ si─Ö rozwijaj─ů i otwieraj─ů si─Ö nowe kana┼éy do wysy┼éania oszuka┼äczej wiadomo┼Ťci do du┼╝ych grup, istnieje potrzeba stosowania d┼éugoterminowej decepcji, kt├│ra nie jest zwi─ůzana z konkretnymi wydarzeniami ani te┼╝ nie ma na celu podj─Öcia konkretnej decyzji. Rezultatem jest po prostu doprowadzenie do korzystnej sytuacji lub powstanie sprzyjaj─ůcego stanu rzeczy.

ZASADY DECEPCJI

Aby decepcja mog┼éa zosta─ç realizowana, to niezb─Ödne jest przestrzeganie czterech zasad, kt├│re zidentyfikowano jako:

  • prawd─Ö,
  • zaprzeczenie,
  • podst─Öp,
  • wprowadzenie w b┼é─ůd.

Pierwsze trzy zasady (prawda, zaprzeczenie, podst─Öp) pozwalaj─ů oszustowi przedstawi─ç odbiorcy (czyli celowi) po┼╝─ůdane dane, jednocze┼Ťnie redukuj─ůc lub eliminuj─ůc sygna┼éy, kt├│rych przeciwnik potrzebuje, aby wytworzy─ç w┼éa┼Ťciw─ů percepcj─Ö (czyli akuratne postrzeganie). Czwarta za┼Ť zasada (wprowadzenie w b┼é─ůd) prowadzi przeciwnika do atrakcyjnej alternatywy, kt├│ra przykuwa jego uwag─Ö (do wiarygodnej przykrywki).

Prawda

Ka┼╝de oszustwo dzia┼éa w kontek┼Ťcie tego, co jest prawd─ů. Prawda stanowi podstaw─Ö percepcji i przekona┼ä. S─ů one nast─Öpnie akceptowane przez przeciwnika i mog─ů zosta─ç wykorzystane w oszustwie. Cz─Östo dostarczanie przeciwnikowi prawdziwych danych okre┼Ťla wiarygodno┼Ť─ç przysz┼éej komunikacji, na kt├│rej ten si─Ö opiera.

Prawd─Ö mo┼╝na przedstawi─ç przeciwnikowi lub sojusznikowi bez zamiaru oszukania.

Cz─Östo jest ona jednak przedstawiana jako cz─Ö┼Ť─ç warunkowania, tj. powtarzania wzorca operacji (np. sygna┼éy, ruchy wojsk lub podobne czynno┼Ťci). Chodzi o to, aby celowo przyzwyczai─ç cel do wzorca przyjaznego lub wiarygodnego zachowania, w celu znieczulenia przeciwnik├│w na oznaki planowanego dzia┼éania.

Zaprzeczenie

Decepcja (oszustwo) cz─Östo ┼é─ůczy si─Ö z zaprzeczeniem. Ale mo┼╝na r├│wnie┼╝ stosowa─ç zaprzeczanie bez prowadzenia aktywnej decepcji. Dlatego zaprzeczenie jest cz─Östo u┼╝ywane, gdy nie jest planowane prowadzenie decepcji (tzn. ostatecznym celem jest po prostu zaprzeczenie wiedzy).

Z tego typu zaprzeczeniami rutynowo radz─ů sobie funkcjonariusze specs┼éu┼╝b pracuj─ůcy z osobowymi ┼║r├│d┼éami informacji: organizacje terrorystyczne i kartele narkotykowe rutynowo stosuj─ů zabezpieczenia operacyjne, aby odmawia─ç informacji o swoich dzia┼éaniach osobowym ┼║r├│d┼éom danych, dyplomaci i wojskowi chroni─ů swoje wa┼╝ne komunikaty, szyfruj─ůc je; jednostki wojskowe w terenie ukrywaj─ů pojazdy i artyleri─Ö za pomoc─ů kamufla┼╝u itd.

Nas jednak interesuje to zaprzeczenie, kt├│re jest cz─Ö┼Ťci─ů decepcji. Mo┼╝na bowiem zaprzecza─ç bez zamiaru decepcji, ale ju┼╝ nie odwrotnie.

Bezpiecze┼ästwo operacyjne jest tak samo wa┼╝ne dla operacji oszustwa, jak i dla rzeczywistej operacji (je┼Ťli nie bardziej) ÔÇô w zale┼╝no┼Ťci od tego, jak du┼╝y sukces zale┼╝y od planu oszustwa.

W rzeczywisto┼Ťci ka┼╝de oszustwo wymaga odmowy dost─Öpu przeciwnikowi do niekt├│rych cz─Ö┼Ťci prawdy. Zaprzeczenie ukrywa aspekty tego, co jest prawd─ů, takie jak twoje prawdziwe intencje i mo┼╝liwo┼Ťci.

Zaprzeczenie stosowane jako cz─Ö┼Ť─ç decepcji jest cz─Östo cz─Ö┼Ťci─ů manipulacji, kt├│ra wymaga mieszania prawdziwych i fa┼észywych informacji (mo┼╝na np. u┼╝y─ç manipulacji, aby stworzy─ç wra┼╝enie si┼éy tam, gdzie w rzeczywisto┼Ťci jeste┼Ťmy s┼éabi lub odwrotnie).

Podst─Öp

Skuteczna decepcja zwykle wymaga zastosowania podst─Öpu. Bez podst─Öpu odbiorca decepcji staje si─Ö tylko ofiar─ů b┼é─Ödnego postrzegania z powodu zaprzeczenia, dezinformacji i/lub samooszukiwania – co nie jest tym samym, co celowa decepcja.

Podst─Öp z kolei wymaga zmy┼Ťlenia, czyli przedstawienia fa┼észu jako prawdy.

Wprowadzenie w b┼é─ůd

Wprowadzanie w b┼é─ůd wymaga manipulowania percepcj─ů przeciwnika w okre┼Ťlonym kierunku (by odwr├│ci─ç przeciwnika od prawdy i skierowa─ç go w stron─Ö fa┼észywego postrzegania). W operacjach dywersyjnych s┼éu┼╝y do przekierowania uwagi przeciwnika z miejsca, w kt├│rym nast─ůpi prawdziwa operacja.

Wprowadzanie w b┼é─ůd obejmuje trzy pozosta┼ée zasady oszustwa. Zawiera prawd─Ö, istotn─ů cz─Ö┼Ť─ç wszelkiego oszustwa. Zaprzeczenie jest konieczne do ochrony informacji o rzeczywistej sytuacji. Za┼Ť podst─Öp tworzy fa┼észywe postrzeganie. Wprowadzanie za┼Ť w b┼é─ůd zale┼╝y od dobrego zrozumienia ┼║r├│de┼é i proces├│w wywiadowczych przeciwnika.

I na dzi┼Ť by┼éoby to wszystko.

Nie zapomnij zagl─ůda─ç na bloga: Szpiegul.pl ÔÇô bo po prostu warto!

Za┼Ť do mnie mo┼╝esz pisa─ç na adres:

kontakt@szpiegul.pl

Do us┼éyszenia w kolejnym odcinku OSS. Okiem S┼éu┼╝b Specjalnych.

Piotr Herman

Szpiegul.pl

Cze┼Ť─ç!

A je┼Ťli nie chcesz przegapi─ç nic z tego, o czym opowiadam na temat s┼éu┼╝b mniej i bardziej tajnych, to zasubskrybuj Newsletter na stronie Szpiegul.pl ­čśë Otrzymasz w├│wczas darmowego ebooka mojego autorstwa.

NA ZAKO┼âCZENIE

Aby niczego nie przegapi─ç przypominam, ┼╝e…
je┼Ťli interesuje Ci─Ö tematyka Bloga:

A tymczasem…

Do zaczytania, zas┼éuchania lub po prostu: do zobaczenia!

I pozwol─Ö sobie przypomnie─ç, ┼╝e ksi─ů┼╝ka, kt├│r─ů napisa┼éem wraz z Tomkiem Safja┼äskim i Paw┼éem ┼üabuzem pt. ÔÇ×Ochrona przedsi─Öbiorstwa przed szpiegostwem gospodarczym. Prawne i praktyczne aspekty zapewnienia bezpiecze┼ästwa aktyw├│w przedsi─ÖbiorcyÔÇŁ jest ca┼éy czas dost─Öpna w sprzeda┼╝y. Ogrom wiedzy!!! Nie przeocz jej  ­čśë

A je┼Ťli chcesz przeczyta─ç inne artyku┼éy na Blogu, to zajrzyj tutaj.

Piotr Herman

Serdecznie Ci─Ö witam!!! I przy okazji: Tak, to ja jestem na tym zdj─Öciu ­čśë Pisz─Ö o s┼éu┼╝bach mniej lub bardziej tajnych, gdy┼╝ doskonale rozumiem ich specyfik─Ö. Tak si─Ö bowiem sk┼éada, ┼╝e zanim zosta┼éem szkoleniowcem Wywiadu Bezpiecze┼ästwa Biznesu CSI (Corporate Security Intelligence) by┼éem oficerem polskich s┼éu┼╝b specjalnych.┬áA obecnie przekazuj─Ö praktyczn─ů wiedz─Ö i umiej─Ötno┼Ťci niezb─Ödne dla biznesowych: researcher├│w (czyli wywiadowc├│w), analityk├│w (i to nie tylko wywiadowczych), bezpiecznik├│w (czyli wszelakich specjalist├│w ds. bezpiecze┼ästwa) oraz strateg├│w biznesowych (co oznacza r├│wnie┼╝ menad┼╝er├│w i kierownik├│w r├│┼╝nego autoramentu, a tak┼╝e top managementu). I na tym zarabiam. A Blog i podcasting to moje prezenty dla Ciebie ­čśÄ

Dodaj komentarz

Tw├│j adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola s─ů oznaczone *

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczy─ç spam. Dowiedz si─Ö wi─Öcej jak przetwarzane s─ů dane komentarzy.